S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

0

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

Merhaba arkada┼člar bug├╝n sizlere ├╝lkemizi ilgilendiren ve b├╝y├╝k sorunlar─▒n ya┼čand─▒─č─▒ S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleriyle ilgili bilgiler payla┼čaca─č─▒m. Hepinize iyi ├žal─▒┼čmalar.

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri
Ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze toplumlar aras─▒nda bir├žok sorun ya┼čanm─▒┼čt─▒r. Bu sorunlar d├Ânem d├Ânem s─▒cak ├žat─▒┼čmalara neden olmaktad─▒r. Baz─▒ durumlarda bu sorunlar di─čer ├╝lkeleri de kapsayarak b├╝y├╝mekte ve sava┼člara yol a├žmaktad─▒r.
G├╝n├╝m├╝z d├╝nyas─▒nda s─▒cak ├žat─▒┼čma b├Âlgelerine ├Ârnek olarak; Ortado─ču, Kafkasya, Balkanlar, Orta Asya, kuzey ve Orta Afrika verilebilir. Bu b├Âlgelerin T├╝rkiye ac─▒s─▒ndan en ├Ânemli ├Âzelli─či, T├╝rkiyeÔÇÖyi ├ževreleyen bir alan olu┼čturmas─▒d─▒r. Dolay─▒s─▒yla T├╝rkiyeÔÇÖnin bu alanlar─▒n birinde meydana gelebilecek bir de─či┼čikli─če tepkisiz kalmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝lemez. T├╝rkiyeÔÇÖnin pasif bir konumda olmas─▒ ve herhangi bir rol├╝ ├╝slenmemesi; ne bu b├Âlgeler ne de T├╝rkiye ac─▒s─▒ndan olumlu sonu├ž vermeyecektir.

├çat─▒┼čmalar─▒n nedenleri;

Do─čal nedenler
– Su kaynaklar─▒ payla┼č─▒m─▒
– Toprak payla┼č─▒m─▒
– Madenlerin payla┼č─▒m─▒
– Enerji kaynaklar─▒n─▒n payla┼č─▒m─▒

Be┼čeri ve ekonomik nedenler
– S─▒n─▒r sorunlar─▒
– Ekonomik sorunlar
– Siyasi ve ekonomik farkl─▒l─▒klar
– Ba─č─▒ms─▒zl─▒k iste─či
– ├ľnemli ula┼č─▒m yollar─▒n─▒n kontrol├╝
– Ge├žmi┼če dayal─▒ sorunlar olabilmektedir.

D├╝nyada ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri Orta Do─ču, g├╝ney bat─▒ Asya’da, tarihsel ve k├╝lt├╝rel yak─▒nl─▒─č─▒ olan ├╝lkelerin olu┼čturdu─ču bir b├Âlgedir. Arap ├╝lkeleriyle Arap olmayan ├╝├ž ├╝lkenin (T├╝rkiye, Iran ve ─░srail) olu┼čturdu─ču aland─▒r. Bu tan─▒ma g├Âre Orta Do─ču ├╝lkeleri Azerbaycan, T├╝rkiye, Suriye, Irak, Urdun, ─░srail, L├╝bnan, Iran, Suudi Arabistan, BAE (Birle┼čik Arap Emirlikleri), Umman, Kuveyt, Bahreyn, YemenÔÇÖdir.
─░lk yerle┼čim alanlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒, ilk devlet ├Ârg├╝t├╝n├╝n kuruldu─ču, ilk yaz─▒l─▒ hukuk belgesinin olu┼čturuldu─ču, tar─▒m, ticaret ve ┼čehircili─čin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ Orta Do─ču, tarih boyunca her zaman ├Ânemli stratejik alanlardan biri olmu┼čtur. D├╝nya petrol rezervlerinin b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ne sahip olmas─▒, kutsal mek├ónlar─▒ bar─▒nd─▒rmas─▒, ├Ânemli ticaret yollar─▒n─▒n kav┼čak noktas─▒nda bulunmas─▒ Orta Do─ču’yu d├╝nya ac─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemli bir b├Âlge haline getirmi┼čtir.
Orta Do─ču, ekonomik, sosyal, k├╝lt├╝rel ve tarihi nedenlerle g├╝n├╝m├╝zde s─▒cak ├žat─▒┼čma potansiyeline sahip bir b├Âlge olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Orta Do─čuÔÇÖda tarihten g├╝n├╝m├╝ze gelen sorunlar─▒n ba┼č─▒nda petrol ve su yatmaktad─▒r.

Petrol Sorunu
G├╝n├╝m├╝zde Orta Do─ču zengin petrol kaynaklar─▒ ve bunlar─▒n payla┼č─▒m─▒ nedeniyle ├Ânemli s─▒cak ├žat─▒┼čmalar─▒n en yo─čun ya┼čand─▒─č─▒ bir b├Âlge olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Orta Do─ču’da petrol arama ve i┼čletme imtiyazlar─▒ elde etmek, hatta t├╝m├╝ne sahip olmak i├žin ├╝lkelerin birbirleriyle m├╝cadele ettikleri bir b├Âlgedir. Bu b├Âlgeyi kontrol eden g├╝├ž sadece kendi enerji a├ž─▒─č─▒n─▒ kar┼č─▒lamaz. Ayn─▒ zamanda Orta Do─ču petrollerine ba─č─▒ml─▒ olan di─čer ├╝lkeleri de kontrol alt─▒nda tutar.
Orta Do─čuÔÇÖda ─░ngiltere, Rusya ve ABD aras─▒ndaki m├╝cadeleler ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ d├Âneminde petrole olan ihtiyac─▒n ─░yice artmas─▒yla ba┼člam─▒┼č, g├╝n├╝m├╝zde ABD ve m├╝ttefiklerinin IrakÔÇÖ─▒ i┼čgaline kadar dayanm─▒┼čt─▒r. ─░┼čgal sonras─▒ direni┼č ba┼člam─▒┼č ve bu direni┼č hala devam etmektedir.

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

Su Sorunu
G├╝n├╝m├╝zde artan n├╝fusa ba─čl─▒ olarak su kullan─▒m─▒n─▒n artmas─▒ ve ─░klim de─či┼čiklikleri sonucu su havzalar─▒n─▒n daralmas─▒yla; su kaynaklar─▒n─▒n kullan─▒m─▒ ve payla┼č─▒m─▒ ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r. D├╝nya genelinde su s─▒k─▒nt─▒s─▒ ├žeken 26 ├╝lkeden 14’u Orta Do─ču’da yer almaktad─▒r. Bu b├Âlgede su rezervi bak─▒m─▒ndan en avantajl─▒ ├╝lke T├╝rkiyeÔÇÖdir. T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝neyinde yer alan ├╝lkeler ─░klim ├Âzellikleri ve co─črafi konumlar─▒ndan dolay─▒ a┼č─▒r─▒ buharla┼čma neticesinde su s─▒k─▒nt─▒s─▒ ├žekmektedirler.
Orta Do─ču’da su sorunu zaten ├žok az bulunan su rezervi ve kaynaklar─▒ndan de─čil, ├╝lkeler aras─▒nda ortak kullan─▒ma ac─▒k olan su rezervlerinin payla┼č─▒m─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. Ortak kullan─▒ma ac─▒k olan bu akarsular─▒n en ├Ânemlileri; Nil, F─▒rat, Dicle, Asi, Kura ve Aras nehirleridir. Nil Nehri hari├ž tutulursa Orta Do─ču b├Âlgesinde yer alan s─▒n─▒r a┼čan akarsular─▒n t├╝m├╝ T├╝rkiyeÔÇÖyi ─░lgilendirmektedir. Orta Do─ču’da ortak su kullan─▒m─▒ndan kaynaklanan su sorunu Suudi Arabistan ve Arap Yar─▒madas─▒n─▒n g├╝neyindeki ├╝lkeler d─▒┼č─▒nda, t├╝m ├╝lkeleri ─░lgilendirmektedir.
Zaman zaman sava┼ča kadar giden bu anla┼čmazl─▒klar t├╝m Orta Do─ču’da bar─▒┼č ve huzuru bozmaktad─▒r. ├ľrne─čin, Orta Do─ču’da ├Ânemli su kaynaklar─▒ndan biri olan SuriyeÔÇÖye ait Golan tepeleri ─░srail taraf─▒ndan ─░┼čgal edilmi┼čtir. G├╝n├╝m├╝zde ─░srail ─░le Filistin aras─▒ndaki s─▒n─▒r kavgalar─▒ devam etmektedir.

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

Ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen kullan─▒labilir su miktar─▒ haritas─▒ ve bilgilerimize dayanarak ┼ču sonu├žlar─▒ ├ž─▒karabiliriz.
ÔÇó Ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen kullan─▒labilir ─░├žme suyunun en fazla oldu─ču b├Âlgelerin kutuplara yak─▒n n├╝fusun az oldu─ču alanlard─▒r. Kanada, Norve├ž, Peru, ┼×ili, Rusya Federasyonu bu ├╝lkelerden baz─▒lar─▒d─▒r.
ÔÇó Ki┼či ba┼č─▒na d├╝sen kullan─▒labilir ─░├žme suyunun en az oldu─ču Afrika’n─▒n kuzeyi, do─čusu ve Ortado─ču’dur. Avrupa’da ki┼či ba┼č─▒na d├╝sen kullan─▒labilir su miktar─▒ olduk├ža azd─▒r. Cezayir, Tunus, Libya, M─▒s─▒r, Suriye, Suudi Arabistan, T├╝rkmenistan bu ├╝lkelerden baz─▒lar─▒d─▒r.
ÔÇó Su kaynaklar─▒ bol olan bir yerde n├╝fus ├žok fazlaysa ki┼či ba┼č─▒na d├╝sen kullan─▒labilir su miktar─▒ az olabilir. N├╝fus yo─čunlu─čunun fazla oldu─ču alanlarda fazlaysa ki┼či ba┼č─▒na d├╝┼čen kullan─▒labilir su miktar─▒ azd─▒r.
ÔÇó Ki┼či ba┼č─▒na d├╝sen kullan─▒labilir su miktar─▒ fazla olan alanlar; su kaynaklar─▒ bak─▒m─▒ndan zengin, bol ya─č─▒┼č alan yerler olabilece─či gibi yerle┼čmeye kapal─▒ ya da yerle┼čmenin az oldu─ču alanlar da olabilir.
ÔÇó Ki┼či ba┼č─▒na d├╝sen kullan─▒labilir su miktar─▒n─▒n az oldu─ču alanlar; yo─čun n├╝fuslu, kirleticilerin fazla oldu─ču sanayile┼čmi┼č ya da az ya─č─▒┼č alan yerlerdir.
ÔÇó Kutuplar ve buzullar en fazla tatl─▒ suyun bulundu─ču alanlard─▒r.

BU SU K─░ME A─░T
D─░CLE ve FIRAT HAVZASI
ÔÇó Uygarl─▒─č─▒n be┼či─či Mezopotamya’da bu g├╝n bir su sava┼č─▒ s├╝regelmektedir. Mezopotamyal─▒lar Dicle ve F─▒rat’─▒n sular─▒n─▒ ilk kez 7000 y─▒ldan daha uzun zaman ├Ânce kullanm─▒┼člard─▒r. G├╝n├╝m├╝zde T├╝rkiye, Suriye ve Irak s─▒n─▒rlar─▒ ─░├žerisinde akarak Basra K├Ârfezine d├Âk├╝len akarsular─▒ acaba kim daha fazla kullanmal─▒d─▒r. T├╝rkiye Suriye ve Irak g├╝n├╝m├╝zde akarsular ├╝zerine 30 dan fazla baraj yapm─▒┼čt─▒r.

ÔÇó Irak akarsular─▒n yukar─▒ kesimlerindeki barajlar─▒ bombalama tehdidi savurmu┼č, Suriye ─░le T├╝rkiye aras─▒nda Atat├╝rk Baraj─▒ndan dolay─▒ anla┼čmazl─▒k ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Irak ve Suriye tarih ├Âncesinden beri su kullan─▒m haklar─▒n─▒n kendilerine ait oldu─čunu savunuyor. Bu konu da yak─▒n gelecekte ├ž├Âz├╝me kavu┼čacak gibi g├Âr├╝nm├╝yor.

ÔÇó F─▒rat nehri boyunca su kullan─▒m─▒, F─▒rat NehriÔÇÖnin kaynak kesimlerinde yani ├╝lkemizde ├žok azken Suriye’de bizden ├žok daha fazla, Irak’ta da Suriye’den ├žok daha fazlad─▒r.

ÔÇó ├ťlkemizde F─▒rat Nehri ├╝zerinde kurulan Atat├╝rk Baraj─▒ ├╝lkemizin ve AvrupaÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k baraj─▒d─▒r. Bu baraj─▒n b├Âlge kalk─▒nmas─▒nda ├Ânemi ├žok b├╝y├╝kt├╝r. Sulama, su ├╝r├╝nleri ├╝retme, enerji ├╝retme, su sporlar─▒ gibi ├Ânemli etkileri bulunmaktad─▒r. Kullan─▒m ├Âmr├╝ de uzun bir barajd─▒r.

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

Filistin – ─░srail Sorunu
─░srail Devleti, kuruldu─ču tarihten ─░tibaren ├ževresindeki Arap devletleriyle sorunlar ya┼čamakta, aralar─▒nda ├žat─▒┼čmalar ├ž─▒kmaktad─▒r. Taraflar─▒n bir an ├Ânce ├žat─▒┼čmay─▒ sona erdirecek m├╝zakere edilmi┼č bir anla┼čmaya ihtiya├žlar─▒ vard─▒r.
B├Âyle bir anla┼čman─▒n ├žer├ževesi bellidir:
1. ─░srailÔÇÖin ─░┼čgali alt─▒ndaki b├Âlgelerde kurulan Filistin devletinin tan─▒nmas─▒,
2. Kud├╝s ├╝zerinde her iki taraf─▒n ortak veya ayr─▒ egemenli─činin tan─▒nmas─▒,
3. Baz─▒ m├╝ltecilerin, yan yana ya┼čayan ─░ki ├╝lkenin etnik-ulusal yap─▒s─▒n─▒ sarsmayacak bir ├žer├ževe i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ yerlere donu┼ču, Ge├žmi┼čte bu y├Ânde g├Âsterilen cabalar─▒n ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒, insanlar─▒ diplomatik ├ž├Âz├╝m cabas─▒n─▒n zaman kayb─▒ndan ibaret oldu─ču d├╝┼č├╝ncesine sevk etmektedir.
Uluslararas─▒ toplumlar son be┼č y─▒lda ├ž├Âz├╝m y├Ân├╝nde pek az gayret g├Âstermi┼člerdir. Bu sorunun ├ž├Âz├╝ms├╝zl├╝k noktas─▒nda b─▒rak─▒lmas─▒, b├╝t├╝n d├╝nya i├žin ├╝z├╝c├╝ sonu├žlar do─čuruyor, zira Filistin’de ya┼čananlar y├╝z milyonlarca insan i├žin siyasi ve duygusal bir ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

Orta Do─čuda Di─čer Baz─▒ Sorunlar

S─▒cak ├çat─▒┼čma B├Âlgeleri

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan ─░lk K├╝lt├╝r Merkezleri Sunu ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz