Nem ve Ya─č─▒┼č

0

Nemlilik ve Ya─č─▒┼č
Su, canl─▒ ya┼čam─▒n─▒n temeli ve onun vazge├žilmez bir par├žas─▒d─▒r. Kat─▒, s─▒v─▒ ve gaz olarak bulunabilen su, belirli s─▒cakl─▒klarda buharla┼čarak neme d├Ân├╝┼čebilmektedir. Atmosferdeki su buhar─▒na nem denir. Su molek├╝llerinin do─črudan atmosfere kar─▒┼čmas─▒na “s├╝blimasyon” ad─▒ verilmektedir. S├╝blimasyon sayesinde her s─▒cakl─▒kta ve iklim b├Âlgesinde atmosfer i├žinde su buhar─▒ bulunabilmektedir.

A- MUTLAK NEM
1 m3 havan─▒n i├žinde bulunan nemin gram cinsinden a─č─▒rl─▒─č─▒na mutlak nem denilmektedir. S─▒cakl─▒k ve bas─▒n├ž ko┼čullar─▒ farkl─▒ olsa da hava i├žindeki mutlak nem oran─▒ % 4’├╝ ge├žemez.

Nem Miktar─▒n─▒ Etkileyen Fakt├Ârler
S─▒cakl─▒k: S─▒cakl─▒k su molek├╝llerinin hareketlili─čini artt─▒rd─▒─č─▒ndan s─▒cakl─▒k artt─▒k├ža nem artar. S─▒cakl─▒k ilk nem aras─▒nda do─čru orant─▒ vard─▒r.
Ortamdaki su miktar─▒: Ortamdaki su miktar─▒ mutlak nem oran─▒n─▒ etkilemektedir.
Buharla┼čma y├╝zeyinin geni┼čli─či: Buharla┼čma y├╝zeyi geni┼čledik├že, mutlak nem miktar─▒ artar. ├ľrne─čin deniz ve g├Âl y├╝zeylerinde buharla┼čma fazlad─▒r.

B- MAKS─░MUM NEM
Belirli bir s─▒cakl─▒kta 1 m3 havan─▒n i├žinde bulundurabilece─či toplam su miktar─▒na maksimum nem denir. S─▒cakl─▒k ile maksimum nem aras─▒nda do─čru orant─▒ vard─▒r. Yani s─▒cakl─▒k artt─▒k├ža havan─▒n tutabilece─či nem oran─▒ da artar.

C- BA─×IL NEM
Havada bulunan nem oran─▒n─▒n y├╝zde cinsinden de─čerine ba─č─▒l nem denilmektedir. Ya da di─čer bir ifade ile hava i├žinde bulunan mutlak nemin, havan─▒n tutabilece─či en y├╝ksek su miktar─▒na oran─▒ ba─č─▒l nemi ifade eder. Ba─č─▒l nem “higrometre” isimli ara├žla ├Âl├ž├╝l├╝r. Ba─č─▒l nem ┼ču form├╝lle bulunur.

bagil-nem

S─▒cakl─▒k ile ba─č─▒l nem aras─▒nda ters orant─▒ vard─▒r. Yani s─▒cakl─▒k artt─▒k├ža ba─č─▒l nem azal─▒r.
Havay─▒ bir bardak ve i├žinde bir miktar su gibi d├╝┼č├╝nelim. Barda─č─▒n alabilece─či en y├╝ksek su miktar─▒ maksimum nem, bardakta bulunan su mutlak nem, barda─č─▒n i├žindeki suyun al─▒nabilecek toplam su miktar─▒na oran─▒na ba─č─▒l nem denilmektedir.

bagil-nemm

Havan─▒n su tutabilme kapasitesi s─▒cakl─▒─ča ba─čl─▒ olarak artar. Bu kapasiteye doyma miktar─▒ veya doyma noktas─▒ da denilmektedir. A┼ča─č─▒daki tabloda 1 m3 havan─▒n belirli s─▒cakl─▒klarda tutabilece─či su miktarlar─▒ verilmi┼čtir. Ger├žekte havadaki ba─č─▒l nem ├╝zerinde bulundu─ču toprak veya suyun s─▒cakl─▒─č─▒na ba─čl─▒d─▒r. Alttaki su s─▒caksa su molek├╝lleri aras─▒ndaki ba─č zay─▒f olaca─č─▒ndan buharla┼čma artar ve havadaki mutlak nem ve ba─č─▒l nemde art─▒┼č g├Âr├╝l├╝r.

maksimum-nem

Ya─č─▒┼č olu┼čabilmesi i├žin,
ÔÇó Havada yeterli miktarda nem olmas─▒
ÔÇó Havan─▒n so─čumas─▒
ÔÇó Ba─č─▒l nemin %100ÔÇÖ├╝ a┼čmas─▒ gerekmektedir.

Ba─č─▒l nem ├╝├ž durumu g├Âsterir. Bunlar;
ÔÇó Havan─▒n nem a├ž─▒─č─▒n─▒
ÔÇó Havan─▒n doyma noktas─▒na olan uzakl─▒─č─▒n─▒
ÔÇó Havan─▒n ya─č─▒┼č b─▒rakma olas─▒l─▒─č─▒d─▒r.

E─čer hava k├╝tlesinin ba─č─▒l nemi %100ÔÇÖe ula┼čm─▒┼čsa burada doyma noktas─▒na ula┼čm─▒┼č demektir. Ba─č─▒l nemin a┼č─▒lmas─▒ ise ya─č─▒┼č─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člar. Ya─č─▒┼č─▒n olu┼čabilmesi i├žin; havan─▒n so─čuyarak su tutma kapasitesinin azalmas─▒ gereklidir. Bu halde ya─č─▒┼č ortaya ├ž─▒kar.

D├ťNYADA BA─×IL NEM DA─×ILI┼×I
Ba─č─▒l nem ├Âzellikle Ekvator ├ževresinde ├žok y├╝ksektir. ├ç├╝nk├╝ y─▒l boyunca s─▒cakl─▒k de─čerlerinin y├╝ksek oldu─ču bu alanda, buharla┼čma ve ya─č─▒┼č olduk├ža fazlad─▒r. Her iki yar─▒m k├╝renin d├Ânenceler ├ževresinde ba─č─▒l nem, s─▒cakl─▒k y├╝ksek olmas─▒na ra─čmen d├╝┼č├╝kt├╝r. Buralarda ba─č─▒l nemin d├╝┼č├╝k olmas─▒ al├žalan havan─▒n nem alma kapasitesinin artmas─▒na ra─čmen, nem alabilece─či kaynaklar─▒n bulunmamas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. Bu nedenle d├Ânenceler ├ževresinde geni┼č ├ž├Âller bulunmaktad─▒r. Kutuplara gidildik├že ba─č─▒l nemin artmas─▒ ise s─▒cakl─▒─č─▒n d├╝┼čmesi ile ili┼čkilidir.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan G├╝ne┼č Sistemi, Gezegenler ve Uydular─▒ ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz