Japonya

0

Ekonomik Mucizenin ├ťlkesi: Japonya

K─░ML─░K KARTI
Y├╝z ├Âl├ž├╝m : 377.815 km2
N├╝fus: 127.333.002 ki┼či
─░dare ┼×ekli: Anayasal monar┼či
Ba┼čkent: Tokyo
Dil: Japonca
Din: ┼×intoizm, Budizm
Ki┼či Ba┼č─▒na D├╝┼čen Milli Gelir: 23.100 USD
N├╝fus Art─▒┼č H─▒z─▒: %o 2
Ortalama Ya┼čam S├╝resi: E: 77, K: 83 y─▒l
Kent N├╝fus Oran─▒: % 79
Ekonomik A├ž─▒dan Faal N├╝fus Oran─▒: % 68
Okur-Yazar Oran─▒: % 99

JAPONYAÔÇÖNIN GENEL ├ľZELL─░KLER─░
1. K─▒sa Tarih├žesi
Japon adalar─▒n─▒n tarih├žesi olduk├ža eskiye dayanmaktad─▒r. Buraya insanlar─▒n, g├╝n├╝m├╝zden 100.000 y─▒l ├Ânce yerle┼čtikleri tahmin edilmektedir. Japon imparatorlu─ču ├Âzellikle 18.y├╝zy─▒ldan itibaren D├╝nya
sahnesinde ├Ânemli bir akt├Âr haline gelmi┼čtir. Japon imparatorlar─▒n─▒n Bat─▒y─▒ tan─▒ma ve buralarda ya┼čanan geli┼čmeleri ├Â─črenme arzusu ile binlerce Japon ├Â─črenci bat─▒ ├╝lkeleri ve ABDÔÇÖye g├Ânderilmi┼čtir. Bu sayede 19. y├╝zy─▒ldan itibaren JaponyaÔÇÖda sanayi devrimine ortak olmu┼čtur. Sanayile┼čmenin ilk d├Ânemlerinde taklit ve fason ├╝r├╝nler ├╝retiminin yayg─▒nla┼čt─▒─č─▒ Japonya, daha sonra kendi ├Âzg├╝n sanayi ├╝r├╝nlerini ├žok d├╝┼č├╝k fiyatlarla D├╝nya pazarlar─▒na sunmaya ba┼člam─▒┼č, b├Âylece D├╝nyan─▒n ├Ânemli sanayi devlerinden biri haline gelmi┼čtir. I. D├╝nya Sava┼č─▒ndan nispeten karl─▒ ├ž─▒kan imparatorluk G├╝neybat─▒ AsyaÔÇÖn─▒n b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝n├╝ kontrol alt─▒nda tutmu┼čtur. ├çinÔÇÖin i┼čgali yakla┼č─▒k 50 y─▒l s├╝rm├╝┼čt├╝r. II. D├╝nya sava┼č─▒nda ise AlmanyaÔÇÖya destek veren Japonya, ilk zamanlarda ABDÔÇÖye kar┼č─▒ b├╝y├╝k ba┼čar─▒lar elde ettiyse de AvrupaÔÇÖda Almanlar─▒n yenilmesi ile tek ba┼č─▒na kalm─▒┼čt─▒r. Buna ra─čmen uzun bir s├╝re direnen ulusal y├Ân├╝ g├╝├žl├╝ Japon halk─▒ atom bombalar─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒ ile kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z teslim olmu┼čtur. 1947ÔÇÖde tekrar ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazanan Japonya, k─▒sa zamanda tekrar D├╝nyan─▒n en ├Ânemli sanayi ├╝reticilerinden biri olmu┼čtur. G├╝n├╝m├╝zde y├╝ksek kalitede teknolojik ├╝r├╝nler ├╝reten Japonya bir teknoloji devidir. Gayri safi yurti├ži has─▒laya g├Âre Japonya, Amerika Birle┼čik DevletleriÔÇÖnden sonra d├╝nyada ikinci s─▒radad─▒r. Birle┼čmi┼č Milletler, G8 ve APEC ├╝yesidir. Savunma b├╝t├žesi D├╝nya be┼čincisidir. D├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k d├Ârd├╝nc├╝ ─░hracat├ž─▒s─▒ ve en b├╝y├╝k alt─▒nc─▒ ─░thalat├ž─▒s─▒d─▒r.

japonya-haritasi

2. Co─črafi Konumu
ÔÇó Japonya, Asya k─▒tas─▒n─▒n do─ču ucunda, B├╝y├╝k okyanusun i├žindeki volkanik bir ada yay─▒ boyunca olu┼čmu┼č bulunan adalar ├╝zerinde yer almaktad─▒r.
ÔÇó JaponyaÔÇÖn─▒n kuzeyinde Ohotsk Denizi, bat─▒da Japon Denizi, do─čuda B├╝y├╝k Okyanus, g├╝neyde ise Do─ču ├çin Denizi ve Filipin Denizi yer almaktad─▒r.
ÔÇó Bu b├╝y├╝k adalar dizisinin kuzey-g├╝ney aral─▒─č─▒ yakla┼č─▒k 2250 kmÔÇÖdir.
ÔÇó JaponyaÔÇÖy─▒ olu┼čturan d├Ârt b├╝y├╝k ada vard─▒r. Bunlar Kyu┼ču, Hon┼ču, ┼×ikoku, Hokkaido adalar─▒d─▒r. Adalar, ├╝lke y├╝z ├Âl├ž├╝m├╝n├╝n % 97’sini olu┼čtururlar. ├ťlkenin geriye kalan % 3ÔÇÖl├╝k k─▒sm─▒ ise B├╝y├╝k okyanusa yay─▒lm─▒┼č 3000 adadan olu┼čmaktad─▒r.

fuji-dagi

II. Fiziki Co─črafyas─▒
Yer ┼×ekilleri

ÔÇó Japonya genel olarak engebeli bir ├╝lkedir. Da─člar toplam y├╝z ├Âl├ž├╝m├╝n├╝n % 70ÔÇÖini kaplar.
ÔÇó JaponyaÔÇÖdaki y├╝ksek zirvelerin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝ Hon┼ču Adas─▒nda yer almaktad─▒r. JaponyaÔÇÖn─▒n en y├╝ksek da─č─▒ olan; Fuji Da─č─▒ 3776 metre y├╝ksekliktedir.
ÔÇó Pasifik levhas─▒n─▒n, Avrasya levhas─▒n─▒n alt─▒na dald─▒─č─▒ bir dalma-batma ku┼ča─č─▒nda yer alan Japonya, volkanizma ve depremsellik bak─▒m─▒ndan olduk├ža faaldir. ├ťlkede 200ÔÇÖ├╝n ├╝zerinde faal volkan bulunmaktad─▒r. Bu nedenle ├╝lke s─▒cak su kaynaklar─▒ bak─▒m─▒ndan olduk├ža zengindir.
ÔÇó Japonya, d├╝nyaÔÇÖda depremselli─čin en yo─čun olarak ya┼čand─▒─č─▒ ├╝lkedir. Bunda levhalar─▒n hareketleri etkili olmakla birlikte, g├╝nl├╝k ya┼čam─▒ aksatmaz. ├ç├╝nk├╝, Japonlar i├žin deprem hayat─▒n normal bir par├žas─▒d─▒r.
ÔÇó JaponyaÔÇÖda son d├Ânemde ya┼čanan en ├Ânemli deprem 1955ÔÇÖde ger├žekle┼čen Kobe depremidir. Bu depremde 5500 ki┼či ya┼čam─▒n─▒ yitirmi┼čtir. Ancak; ├╝lke bu depremden sonra konut, yol, i┼čyeri ve stratejik tesisleri depreme dayan─▒kl─▒ esnek maddelerle yapm─▒┼čt─▒r. Bu sayede her ├╝├ž y─▒lda bir 7ÔÇÖden b├╝y├╝k deprem ya┼čanmas─▒na ra─čmen JaponyaÔÇÖda, ├Âl├╝ say─▒s─▒ yok denecek kadar azd─▒r.
ÔÇó Japonya, okyanus k─▒y─▒s─▒nda yer ald─▒─č─▒ndan deprem d─▒┼č─▒nda, kas─▒rga, sel ve ta┼čk─▒nlara da maruz kalmaktad─▒r. Ancak kurulan teknolojik sistemlerle, bunlar─▒n ├╝lke ├╝zerindeki etkisi en aza indirgenmi┼čtir.

kobe-depremi

Akarsu ve G├Âller
ÔÇó JaponyaÔÇÖda da─člar ├╝lkenin omurgas─▒n─▒ olu┼čturdu─čundan akarsular─▒n boyu k─▒sad─▒r. E─čimli arazilerden h─▒zla inen bu akarsular─▒n hidroelektrik potansiyeli olduk├ža fazlad─▒r. En ├Ânemli akarsular Tone ve ShinanoÔÇÖdur.
ÔÇó ├ťlkede y├╝zlerce g├Âl bulunmas─▒na ra─čmen bunlar─▒n boyutu olduk├ža k├╝├ž├╝kt├╝r. B├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ volkanik patlamalarla ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. En ├Ânemli g├Âl Hon┼ču Adas─▒n─▒n orta kesimlerinde yer alan Biwa G├Âl├╝d├╝r.

Ovalar
ÔÇó Bir ada ├╝lkesi olan JaponyaÔÇÖda k─▒y─▒ uzunlu─ču fazlad─▒r. Buna ra─čmen k─▒y─▒ d├╝zl├╝kleri azd─▒r.
ÔÇó En ├Ânemli ovalar Kanto Ovas─▒ (Tokyo), Nobi Ovas─▒ (Osaka), Kinki D├╝zl├╝─č├╝ (Nagoya) ve Sendai Ovas─▒d─▒r.

─░klim ve Bitki ├ľrt├╝s├╝
ÔÇó Japonya, muson ikliminin tipik bi├žimde ya┼čand─▒─č─▒ bir ├╝lkedir. Ancak, ├╝lke kuzey-g├╝ney do─črultusunda geni┼č alan kaplad─▒─č─▒ndan iklim ├╝lke i├žinde ├že┼čitlilik g├Âsterir.
ÔÇó Yaz musonlar─▒n─▒n etkili oldu─ču, yaz aylar─▒nda ├╝lke olduk├ža ya─č─▒┼čl─▒ s─▒cak bir iklime sahiptir. K─▒┼č aylar─▒nda ise hava so─čuk, ya─č─▒┼č miktar─▒ azd─▒r. Kuzeyde yer alan Hokkaido Adas─▒ ve Hon┼ču Adas─▒n─▒n kuzey kesimlerinde, Oya┼čivo so─čuk su ak─▒nt─▒s─▒ ve Asya y├╝ksek bas─▒nc─▒ etkili oldu─čundan buralarda k─▒┼č mevsimi so─čuk ge├žer. G├╝neye gidildik├že iklim ─▒l─▒manla┼č─▒r.
ÔÇó Okyanusal ko┼čullar─▒n da etkili oldu─ču ├╝lkede zaman zaman f─▒rt─▒na ve kas─▒rgalar g├Âr├╝lebilmektedir
ÔÇó Japonya zengin bir bitki ├že┼čitlili─čine sahiptir. Bunda, iklim ├že┼čitlili─činin fazla olmas─▒, birbirinden ba─č─▒ms─▒z adalardan olu┼čmas─▒ farkl─▒ jeolojik kaya├žlar─▒n bulunmas─▒ etkili olmu┼čtur.
ÔÇó ├ťlkede al├žak kesimlerde karma yaprakl─▒ ormanlar yer al─▒r. ├ťlkenin g├╝neyindeki adalarda tropikal a─ča├ž topluluklar─▒na da rastlanmaktad─▒r. Hokkaido ve Hon┼ču Adas─▒n─▒n kuzeyinde ise i─čne yaprakl─▒ ormanlardan olu┼čan a─ča├ž topluluklar─▒ g├Âr├╝lmektedir.
ÔÇó Orman alanlar─▒ ├╝lke y├╝z ├Âl├ž├╝m├╝n├╝n %65ÔÇÖini kaplamaktad─▒r. Bu alanlar─▒n %40ÔÇÖ─▒ a─ča├žland─▒rma ile olu┼čturulmu┼čtur.
ÔÇó Japonya, b├╝y├╝k ormanlarla kapl─▒ olmas─▒na ra─čmen a─ča├ž ihtiyac─▒n─▒n 3/4ÔÇÖ├╝n├╝ ithalat yolu ile temin etmektedir. Bunda geli┼čmi┼č ka─č─▒t, in┼čaat, mobilya sanayilerinin ihtiyac─▒ olan a─ča├ž miktar─▒n─▒ ├╝retememesi etkili olmaktad─▒r.

japonya-yagis-grafigi

III. Be┼čeri ve Ekonomik Co─črafya
a. N├╝fus

ÔÇó Japonya, ba─č─▒ms─▒z bir ada ├╝lkesi olmas─▒ ve tarihsel ge├žmi┼činde di─čer ├╝lkelerden ba─č─▒ms─▒z bir k├Âkene sahip olmas─▒ nedeniyle D├╝nyaÔÇÖda tek bir ─▒rka mensup bireylerin n├╝fusun neredeyse tamam─▒n─▒ olu┼čturdu─ču tek ├╝lkedir.
ÔÇó Japon k├╝lt├╝r├╝ temelde ulusal bilince dayanmakta ve Japonlar geli┼čmi┼člik d├╝zeyi ├╝st seviyede olmas─▒na ra─čmen ulusal k├╝lt├╝rlerinden kopamamaktad─▒r. Bu durum ├╝lkenin t├╝m├╝nde tek bir hakim k├╝lt├╝rel dokunun olu┼čmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r.
ÔÇó ├ťlkede n├╝fusun % 80ÔÇÖe yak─▒n bir b├Âl├╝m├╝ kentlerde ya┼čamaktad─▒r. ├ťlkenin ba┼čl─▒ca b├╝y├╝k kentleri; Tokyo, Kavasaki, Yokohama, Osaka, Kobe ve NagoyaÔÇÖd─▒r. Bunlardan Tokyo 30 milyon n├╝fusu ile D├╝nyan─▒n en kalabal─▒k ┼čehridir.
ÔÇó Aritmetik n├╝fus yo─čunlu─ču km2ÔÇÖye 338 ki┼či olan Japonya, n├╝fus yo─čunlu─čunun olduk├ža fazla oldu─ču ├╝lkelerden biridir. Ancak n├╝fus k─▒y─▒da dar bir alanda yo─čunla┼čmaktad─▒r.
ÔÇó Japonya, D├╝nyada ortalama ya┼čam s├╝resinin en uzun oldu─ču ├╝lkelerden biridir. Bu durum ├╝lkedeki refah d├╝zeyinin bir sonucudur.

tokyo

b. Tar─▒m
ÔÇó JaponyaÔÇÖda arazinin da─čl─▒k olmas─▒ nedeniyle, y├╝z ├Âl├ž├╝m├╝n├╝n yaln─▒zca % 13ÔÇÖ├╝ tar─▒ma uygundur. Bu nedenle Japonya tar─▒m ├╝r├╝nlerinde d─▒┼ča ba─č─▒ml─▒d─▒r.
ÔÇó Tar─▒m alanlar─▒n─▒n dar olmas─▒ JaponyaÔÇÖn─▒n dar alanlarda modern (intansif) tar─▒m uygulamas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Bu sayede ├╝lke ihtiyac─▒ olan sebze ve meyvenin yar─▒s─▒ i├ž kaynaklardan temin edilmektedir.
ÔÇó ├ťlkenin en ├Ânemli tar─▒m ├╝r├╝n├╝ pirin├žtir. Pirin├ž, Japon sofralar─▒n─▒n vazge├žilmez g─▒das─▒d─▒r.
ÔÇó Japonlar─▒n beslenme k├╝lt├╝r├╝nde bal─▒k b├╝y├╝k yer tutar. Bu nedenle Japonya a├ž─▒k deniz bal─▒k├ž─▒l─▒─č─▒n─▒n ├žok geli┼čti─či, bal─▒k├ž─▒l─▒k bak─▒m─▒ndan ├Ânemli ├╝lkelerden biridir. Buna ra─čmen ├╝lkenin ihtiyac─▒ olan bal─▒k kar┼č─▒lamaz. D─▒┼čar─▒dan bal─▒k ithalat─▒ yap─▒lmaktad─▒r.

susi

c. Sanayi
ÔÇó ├ťlkede sanayinin geli┼čimi incelenmeden ├Ânce JaponyaÔÇÖn─▒n tarihi ve do─čal kaynaklar─▒ bilinmelidir. ├ťlke, Asya k─▒tas─▒nda sanayi devrimi s├╝recine en ├žabuk adapte olan ├╝lkedir. Ancak; ├╝lkede do─čal kaynaklar bak─▒m─▒ndan b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒ bulunmaktad─▒r. Hammadde ihtiyac─▒n─▒n tamam─▒n─▒ d─▒┼čardan temin eden Japonya, her iki D├╝nya sava┼č─▒na da kat─▒lmak zorunda kalm─▒┼čt─▒r.
ÔÇó ─░kinci D├╝nya sava┼č─▒ndan a─č─▒r bir y─▒k─▒mla ├ž─▒kan Japonya, b├╝t├╝n├╝yle tahrip olmu┼č, buna ra─čmen ├╝lkede ├želikle┼čmi┼č bir i┼č disiplini ve bilimsel teknolojik alt yap─▒n─▒n bulunmas─▒ k─▒sa zamanda ├╝lkenin toparlanmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
ÔÇó Japonya, II. D├╝nya Sava┼č─▒ndaki yenilgiden ├Ânemli dersler ├ž─▒kartarak hammadde temin eti─či ├╝lkelerle ├Ânemli ticari ba─člar kurmu┼čtur. Bu sayede ihtiyac─▒ olan ├╝r├╝nlerin ├╝lkeye geli┼činde s─▒k─▒nt─▒lar en aza indirgenmi┼čtir. Di─čer taraftan, ├╝retilen y├╝ksek teknolojik ├╝r├╝nler D├╝nya pazarlar─▒na emsallerine g├Âre daha d├╝┼č├╝k fiyatlarla sunulmaktad─▒r. Bu da JaponyaÔÇÖn─▒n rekabet├ži yan─▒n─▒ ortaya koyar.
ÔÇó ├ťlkede pek ├žok maden t├╝r├╝ bulunmas─▒na ra─čmen hi├žbirisi ihtiyac─▒ kar┼č─▒layamamaktad─▒r. Ta┼čk├Âm├╝r├╝ ├╝lkenin en ├Ânemli do─čal kaynaklar─▒ndan olmas─▒na ra─čmen a┼č─▒r─▒ t├╝ketim nedeniyle rezervler b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de t├╝ketilmi┼čtir.

japonya-ithalat

├ťlkede enerji ├╝retimi b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de n├╝kleer enerjiye dayanmaktad─▒r. Kurulu santrallerde ├ževre ile uyumlu, y├╝ksek g├╝venlikli n├╝kleer ├╝retim yap─▒lmaktad─▒r. Bunun d─▒┼č─▒nda az say─▒da hidroelektrik santrali bulunmaktad─▒r.
Japonya elektrik, elektronik, optik ara├žlar, makine sanayisinde birinci, demir-├želik ├╝retiminde ikinci s─▒rada yer almaktad─▒r. D├╝nyaÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k otomotiv firmas─▒ olan Toyota bu ├╝lkede yer almaktad─▒r. ├ťlkede her y─▒l 10.000.000 ara├ž ├╝retilmektedir. Sanayi tesisleri hammadde ithalat─▒n─▒n ger├žekle┼čtirildi─či ve mamul mallar─▒n ihra├ž edildi─či limanlar─▒n ├ževresinde yo─čunla┼čm─▒┼čt─▒r. Japonya, ABD ve AlmanyaÔÇÖdan sonra D├╝nyan─▒n 3. b├╝y├╝k sanayisine sahiptir. ├ťr├╝nlerini t├╝m D├╝nya pazarlar─▒na ula┼čt─▒rabilen Japonya’n─▒n en fazla ticaret yapt─▒─č─▒ ├╝lke ABDÔÇÖdir.
ÔÇó T├╝rk – Japon ili┼čkileri 1980ÔÇÖden itibaren b├╝y├╝k bir h─▒zla geli┼čmi┼čtir. Japon firmalar─▒ ├╝lkemizde ├Ânemli yat─▒r─▒mlar yapm─▒┼čt─▒r. Bu yat─▒r─▒mlar─▒n ba┼č─▒nda otomotiv sekt├Âr├╝ gelmektedir.
ÔÇó 2004 y─▒l─▒nda T├╝rk-Japon ticareti ├╝├ž milyar dolar─▒ a┼čm─▒┼čt─▒r. T├╝rkiye, JaponyaÔÇÖdan otomobil, gemi, ev e┼čyalar─▒, makine ve kimyasal maddeler almaktad─▒r. F─▒nd─▒k, ├žimento, bal─▒k, t├╝t├╝n ve tekstil ├╝r├╝nleri sat─▒n almaktad─▒r.

d. Ula┼č─▒m
ÔÇó Japonya her ula┼č─▒m t├╝r├╝n├╝n de olduk├ža geli┼čti─či ├╝lkelerden biridir. ├ťlkeyi olu┼čturan adalar dev k├Âpr├╝lerle birbirine ba─članm─▒┼č, ├žok uzun bir otoban a─č─▒na sahiptir.
ÔÇó Demiryollar─▒ t├╝m adalara ula┼č─▒m─▒ sa─člad─▒─č─▒ gibi D├╝nyan─▒n en y├╝ksek teknolojiye sahip h─▒zl─▒ trenleri de bu ├╝lkede yer almaktad─▒r.
ÔÇó JaponyaÔÇÖda hava yolu ula┼č─▒m─▒ da b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de geli┼čmi┼čtir. ├ťlke genelindeki hava limanlar─▒ hem i├ž hem de d─▒┼č hatlara hizmet vermektedir.
ÔÇó Deniz yollar─▒ ├╝lkenin her yan─▒na da─č─▒lm─▒┼č b├╝y├╝k limanlarla ger├žekle┼čtirilmektedir. Bu limanlar ve di─čer ├╝lkeler aras─▒nda hareket eden dev Japon ticari deniz filosu ├╝lkenin d─▒┼č d├╝nya ile ticari ba─č─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r.

Japonya-ulasim

e. Turizm
ÔÇó Japonya k├╝lt├╝rel yap─▒s─▒n─▒n ├Âzg├╝nl├╝─č├╝ ile dikkat ├žekici bir ├╝lkedir.
ÔÇó ├ťlkede yer alan ├žok say─▒da tap─▒nak turistlerin yo─čun olarak ziyaret etti─či yerlerdir.
ÔÇó Hokkaido Adas─▒n─▒n Sapporo kentinde yap─▒lan kar festivaline her y─▒l iki milyon turist gelmektedir.
ÔÇó JaponyaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝rel yap─▒s─▒n─▒n bir sonucu olarak bat─▒l─▒ turistler bu ├╝lkeyi fazla tercih etmemektedir. Bunda bar─▒nma (evlerin ├žok k├╝├ž├╝k olmas─▒), beslenme k├╝lt├╝r├╝ (Japon yemeklerinin ├žok farkl─▒ olmas─▒), ├žal─▒┼čma tarz─▒ (Japon i┼č disiplininin ├žok a─č─▒r olmas─▒) gibi nedenler etkili olmu┼čtur.
ÔÇó Ekonomik refah seviyesinin bir sonucu olarak ├╝lkede vatanda┼člar yurt d─▒┼č─▒ turizm faaliyetlerine ├Âzendirilmektedir. Bu sayede Japonya d├╝nyan─▒n en fazla turist g├Ânderen ├╝lkelerinden biridir.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan 11. S─▒n─▒f Co─črafya 1.D├Ânem 2.Yaz─▒l─▒ 2015 ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz