Türkiye’nin Dünya Miras Listesi
Bütün insanlığın ortak mirası olarak kabul edilen evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal varlıkları dünyaya tanıtmak, toplumda söz konusu evrensel mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli sebeplerle bozulan, yok olan kültürel ve doğal değerlerin yaşatılması için gerekli işbirliğini sağlamak amacıyla UNESCO’nun 17 Ekim – 21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te toplanan 17. Genel Konferansı kapsamında, 16 Kasım 1972 tarihinde “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir. 14.04.1982 tarih ve 2658 sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan bu Sözleşme, 23.05.1982 tarih ve 8/4788 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 14.02.1983 tarih ve 17959 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır.
Uluslararası önem taşıyan ve bu nedenle takdire ve korunmaya değer doğal oluşumlara, anıtlara ve sitlere “Dünya Mirası” statüsü tanınmaktadır. Sözleşmeyi kabul eden üye devletlerin UNESCO’ya başvurusuyla başlayan ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) ve Uluslararası Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) uzmanlarının başvuruları değerlendirmesi sonunda tamamlanan bir işlem dizisinden sonra aday varlıklar Dünya Miras Komitesinin kararı doğrultusunda bu statüyü kazanmaktadır.
2021 yılı itibariyle Dünya genelinde UNESCO Dünya Miras Listesi’ne kayıtlı 1154 kültürel ve doğal varlık bulunmakta olup bunların 897 tanesi kültürel, 218 tanesi doğal, 39 tanesi ise karma (kültürel/doğal) varlıktır. Her yıl gerçekleşen Dünya Miras Komitesi toplantıları ile bu sayı artmaktadır. Detaylı bilgilere Dünya Miras Merkezi’nin resmi web sitesi olan http://whc.unesco.org/en/list adresinden ulaşılabilmektedir.
Ülkemizin, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğu altında yürüttüğü çalışmalar neticesinde bugüne kadar UNESCO Dünya Miras Listesi’ne 19 adet varlığımızın (17’sı kültürel, 2’si karma) alınması sağlanmıştır.
Türkiye’nin UNESCO Dünya Kültürel Miras Listesi
1. Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) 2011
2. İstanbul’un Tarihi Alanları (İstanbul) 1985
3. Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa) 2014
4. Truva Arkeolojik Alanı (Çanakkale) 1998
5. Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir) 2014
6. Efes (İzmir) 2015
7. Afrodisias (Aydın) 2017
8. Hieropolis-Pamukkale (Denizli) (Karma Miras Alanı) 1988
9. Xanthos-Letoon (Antalya-Muğla) 1988
10. Çatalhöyük Neolitik Alanı (Konya) 2012
11. Safranbolu Şehri (Karabük) 1994
12. Hattuşa: Hitit Başkenti (Çorum) 1986
13. Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (Nevşehir) (Karma Miras Alanı) 1985
14. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) 1985
15. Nemrut Dağı (Adıyaman) 1987
16. Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı (Diyarbakır) 2015
17. Ani Arkeolojik Alanı (Kars) 2016
18. Göbekli Tepe (Şanlıurfa) 2018
19. Arslantepe Höyüğü (Malatya) 2021
