Dünya’nın Günlük (Eksen) Hareketi

Dünya, kuzey ve güney kutup noktalarından geçtiği varsayılan yer ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner. Dünya’nın bir tam dönüşü 24 saat sürer. Bu süreye bir gün adı verilir.

Dünya’nın ekseni etrafındaki dönüşüne bağlı olarak iki türlü hız ortaya çıkar. Dünya’nın günlük hareketi esnasında birim zamanda aldığı yola çizgisel (dönüş) hız denir. Çizgisel hız Ekvator’dan kutuplara doğru azalır. Dünya’nın günlük hareketi esnasında birim zamanda oluşturduğu açıya da açısal hız denir. Dünya 24 saatte 360° döndüğünden üzerindeki tüm noktaların açısal hızları eşittir.

DİKKAT ET: Çizgisel hızın oluşmasında Dünya’nın günlük hareketi etkilidir. Ancak çizgisel hızın Ekvator’dan kutuplara doğru azalmasında Dünya’nın şekli etkilidir.

Dünya günlük hareketini batıdan doğuya doğru yapar. Bu yönlü hareketin sonuçları şunlardır:
• Doğuda yerel saat ileride, batıda ise geridedir.
• Güneş doğuda erken doğar, erken batar; batıda ise geç doğar, geç batar.
• Sürekli rüzgârlar Kuzey Yarım Küre’de sağa, Güney Yarım Küre’de ise sola sapar.

Dünya’nın Günlük (Eksen) Hareketinin Sonuçları
• Gece ve gündüz birbirini takip eder.
• Güneş ışınlarının günlük geliş açıları değişir.
• Günlük sıcaklık farkları meydana gelir. Bunun sonucunda;
– Fiziksel çözülme oluşur.
– Günlük basınç farkları oluşur.
– Meltem rüzgârları oluşur.
• Merkez kaç kuvveti meydana gelir. Bunun sonucunda;
– Sürekli rüzgârların (Alize, Batı, Kutup) yönlerinde sapmalar meydana gelir.
– Okyanus akıntıları (Gulf – stream, Labrador, vs.) halkalar oluşturur ve yönlerinde sapmalar olur.
• Yerel saat farkları meydana gelir.
• Cisimlerin gün içindeki gölge uzunlukları değişir.
• Güneş doğuda erken doğar, batar ve batıda geç doğar, batar.
• Dinamik basınç kuşakları meydana gelir.

Dünya’nın Günlük Hareketleri ve Sonuçları Ders Notu PDF İçin Tıklayın.