T├╝rkiye’nin iklimi ve Bitki ├ľrt├╝s├╝

0

T├╝rkiye’nin iklimi ve Bitki ├ľrt├╝s├╝

T├╝rkiyeÔÇÖde ─░klimi Etkileyen Fakt├Ârler
ÔÇô Matematik konum; T├╝rkiye orta ku┼čakta yer almas─▒ nedeniyle, d├Ârt mevsimi belirgin olarak ya┼čar.
ÔÇô ├ľzel konum;
ÔťŽ ├çevresindeki denizler iklimin ─▒l─▒manla┼čmas─▒n─▒ ve k─▒y─▒ b├Âlgelerin ya─č─▒┼č miktarlar─▒n─▒n artmas─▒n─▒ sa─člar.
ÔťŽ K─▒y─▒lardan i├ž kesimlere gidildik├že karasall─▒k artar (A┼č─▒r─▒ ─▒s─▒nma ve so─čuma).
ÔťŽ G├╝neyde yer alan ├ž├Âller ─▒s─▒t─▒c─▒, kuzeydeki Avrupa ve Sibirya so─čutucu etkide bulunur.
ÔťŽ T├╝rkiye yaz mevsiminde Asor ve Basra bas─▒n├ž sistemlerinin etkisi alt─▒ndad─▒r. K─▒┼č mevsiminde ise ─░zlanda ve
Sibirya bas─▒n├ž sistemleri T├╝rkiyeÔÇÖyi etkisi alt─▒na al─▒r.

ÔÇô Yery├╝z├╝ ┼čekilleri de T├╝rkiye iklimini olduk├ža ├Ânemli ┼čekilde etkiler.
ÔťŽ Da─člar─▒n uzan─▒┼č do─črultusu denizin olumlu etkilerinin Karadeniz ve Akdeniz B├ÂlgeleriÔÇÖnde i├ž kesimlere ula┼čmas─▒n─▒ engeller.
ÔťŽ ├ťlkemizde g├╝neyden kuzeye enleme ba─čl─▒ olarak, bat─▒dan do─čuya do─čru ise y├╝kselti nedeniyle s─▒cakl─▒klar d├╝┼čer.
ÔťŽ T├╝rkiyeÔÇÖde g├╝ney yama├žlar G├╝ne┼če g├Âre konum (bak─▒) nedeniyle daha s─▒cakt─▒r. Bu nedenle yerle┼čmeler ├Âzellikle
da─člar─▒n g├╝ney yama├žlar─▒nda yo─čunla┼čm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖde r├╝zgarlar KAYIPSAKAL kelimesiyle nitelenir. Bu kelimelerdeki sessiz harfler kuzeybat─▒dan ba┼člayarak r├╝zgarlar─▒n ba┼č harflerini g├Âsterir. Kuzeybat─▒-Karayel, Kuzey-Y─▒ld─▒z, Kuzeydo─ču-Poyraz, G├╝neydo─ču-Samyeli (Ke┼či┼čleme), G├╝ney-K─▒ble, G├╝neybat─▒-Lodos. Do─čudan esen r├╝zgarlar g├╝n do─čusu, bat─▒dan┬áesenler g├╝n bat─▒s─▒ olarak adland─▒r─▒l─▒r.

Turkiyede-esen-ruzgarlar

T├╝rkiyeÔÇÖde S─▒cakl─▒k Da─č─▒l─▒┼č─▒
S─▒cakl─▒k da─č─▒l─▒┼č─▒n─▒ etkileyen ├Ânemli noktalardan birisi karasall─▒kt─▒r. Karasall─▒k i├ž b├Âlgelere gidildik├že deniz etkisinden uzakla┼č─▒lmas─▒ ile ortaya ├ž─▒kar. Karasal iklimlerin ya┼čand─▒─č─▒ bu b├Âlgelerde s─▒cakl─▒k farklar─▒ fazla, k─▒┼č s─▒cakl─▒klar─▒ d├╝┼č├╝k, kar ve don olaylar─▒ yo─čundur. ├ťlkemizde karasall─▒─č─▒n en fazla ya┼čand─▒─č─▒ b├Âlge Do─ču AnadoluÔÇÖdur. Bu b├Âlgede devreye y├╝kselti de girmi┼čtir. ├ťlkemizde ├Âzel konum nedeniyle ├╝├ž farkl─▒ iklim tipi, matematik konum (enlem) etkisiyle d├Ârt mevsim bir arada ya┼čanmaktad─▒r.

1. T├╝rkiyeÔÇÖde g├╝neyden kuzeye gidildik├že s─▒cakl─▒k azal─▒r. En y├╝ksek s─▒cakl─▒k ortalamalar─▒na g├╝ney b├Âlgelerimizde,
en d├╝┼č├╝k s─▒cakl─▒k ortalamalar─▒na kuzey b├Âlgelerimizde rastlan─▒l─▒r. (Enlem etkisi)
2. K─▒y─▒ b├Âlgelerin t├╝m├╝nde y─▒ll─▒k s─▒cakl─▒k ortalamas─▒ 10┬░CÔÇÖden y├╝ksektir (Deniz etkisi).
3. Bat─▒dan do─čuya gidildik├že genel olarak s─▒cakl─▒k azal─▒r (Y├╝kseltiÔÇôKarasall─▒k).
4. Yaz mevsiminde en s─▒cak b├Âlge G├╝neydo─ču AnadoluÔÇÖdur (Karasall─▒k ve Enlem).
5. K─▒┼č mevsiminde en ─▒l─▒k b├Âlge AkdenizÔÇÖdir (Enlem-Deniz etkisi).
6. K─▒┼č mevsiminde en so─čuk b├Âlge Do─ču AnadoluÔÇÖdur (Y├╝kselti, Karasall─▒k).
7. Y─▒ll─▒k ve g├╝nl├╝k s─▒cakl─▒k farklar─▒n─▒n en az oldu─ču b├Âlge KaradenizÔÇÖdir (Nem fazlal─▒─č─▒).
8. Y─▒ll─▒k s─▒cakl─▒k fark─▒n─▒n en fazla oldu─ču b├Âlge Do─ču AnadoluÔÇÖdur (Y├╝kselti, Karasall─▒k).
9. K─▒y─▒lardan uzakla┼č─▒ld─▒k├ža s─▒cakl─▒k ortalamas─▒ d├╝┼čer, s─▒cakl─▒k fark─▒ artar (Karasall─▒k- Y├╝kselti).
10. Yaz mevsiminde en serin b├Âlge KaradenizÔÇÖdir (Enlem, Nemlilik).
11. K─▒y─▒ ile i├ž b├Âlgeler aras─▒ndaki s─▒cakl─▒k fark─▒ yaz─▒n azal─▒r, k─▒┼č─▒n artar.

Yer y├╝z├╝nden y├╝kseldik├že her 200 metrede 1┬║ C s─▒cakl─▒k d├╝┼čer. ├ľrne─čin, 2000 metre y├╝kseklikteki 0┬║ C olan s─▒cakl─▒k de─čeri, deniz d├╝zeyine indirgenirse, 10┬║ C bulunmu┼č olur. Bu ┼čekilde haz─▒rlanan haritalarda y├╝ksek alanlarda ger├žek s─▒cakl─▒k ile indirgenmi┼č s─▒cakl─▒k aras─▒nda ├Ânemli farkl─▒l─▒klar g├Âzlenir. ├ťlkemizde ger├žek s─▒cakl─▒k ile indirgenmi┼č s─▒cakl─▒k aras─▒ndaki fark─▒n en az oldu─ču b├Âlge Marmara B├Âlgesi, en fazla oldu─ču b├Âlge ise Do─ču Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖdir.

turkiye-ortalama-sicaklik-dagilisi

T├╝rkiyeÔÇÖde Ya─č─▒┼č Da─č─▒l─▒┼č─▒
1. Yer ┼čekilleri ile ya─č─▒┼č aras─▒nda paralellik g├Âzlenir. Y├╝ksek da─člar─▒n k─▒y─▒ya paralel uzand─▒─č─▒ y├Âreler bol ya─č─▒┼č al─▒rken, i├ž b├Âlgelerdeki ├žanak ve ├žukurlar az ya─č─▒┼č al─▒r.
2. En fazla ya─č─▒┼č alan yerler kuzey ve g├╝ney k─▒y─▒lar─▒m─▒zd─▒r (Deniz etkisi ve da─člar─▒n k─▒y─▒ya paralel uzanmas─▒).
3. Bat─▒ b├Âlgelerimizin k─▒y─▒ kesimleri fazla ya─č─▒┼č almaz (Y├╝kselti azl─▒─č─▒, da─člar─▒n k─▒y─▒ya dik uzanmas─▒).
4. En fazla ya─č─▒┼č alan b├Âlge Karadeniz, en az ya─č─▒┼č alan b├Âlge ise ─░├ž AnadoluÔÇÖdur (Da─člarla ├ževrili olma, denizden uzakl─▒k).
5. Kuzey ve g├╝ney b├Âlgelerimizdeki s─▒rada─člar─▒n k─▒y─▒ya d├Ân├╝k yama├žlar─▒ i├že d├Ân├╝k yama├žlardan fazla ya─č─▒┼č al─▒r (Deniz etkisi).
6. En fazla ya─č─▒┼č alan y├Âreler; Do─ču Karadeniz, (Rize, Giresun, Ordu) Bat─▒ Karadeniz, (Zonguldak, Bart─▒n),┬áMente┼če Y├Âresi (Mu─čla) Bat─▒, Orta ve G├╝neydo─ču Toroslard─▒r (Antalya, Hatay, Bitlis). En az ya─č─▒┼č alan y├Âreler ise; ─░├ž Anadolu, Trakya ve G├╝neydo─ču AnadoluÔÇÖnun d├╝zl├╝kleri ile Do─ču AnadoluÔÇÖdaki ├ž├Âk├╝nt├╝ ovalar─▒d─▒r (I─čd─▒r, Erzincan, Malatya).
7. Genelde k─▒y─▒lardan uzakla┼č─▒ld─▒k├ža ya─č─▒┼č azal─▒r (Deniz etkisi).
8. Ayn─▒ enlemlerdeki Do─ču Anadolu, ─░├ž AnadoluÔÇÖdan daha fazla ya─č─▒┼č al─▒r (Y├╝kselti).
9. Akdeniz, Ege, Marmara ve G├╝neydo─ču Anadolu en fazla ya─č─▒┼č─▒ k─▒┼č, ─░├ž Anadolu ilkbahar, Karadeniz sonbahar, Erzurum-Kars B├Âl├╝m├╝ ise yaz─▒n al─▒r.
10. Kar ya─č─▒┼č─▒ ve donma olaylar─▒n─▒n en fazla oldu─ču b├Âlge Do─ču AnadoluÔÇÖdur (Y├╝kselti-karasall─▒k).
11. Fiziksel ufalanma ├Âzellikle i├ž b├Âlgelerde fazlad─▒r (S─▒cakl─▒k fark─▒n─▒n fazla olmas─▒). Kimyasal ayr─▒┼čma ise en fazla Karadeniz B├ÂlgesiÔÇÖnde g├Âzlenmektedir.
ÔťŽ ├ťlkemizde ├žok k─▒sa mesafelerde s─▒cakl─▒k, ya─č─▒┼č ve iklim ko┼čullar─▒nda b├╝y├╝k farkl─▒l─▒klar─▒n g├Âr├╝lmesi yer┬á┼čekillerinin ├že┼čitlili─či ile ilgilidir.
ÔťŽ Van, Bey┼čehir, ─░znik, E─čirdir gibi merkezlerde g├╝nl├╝k s─▒cakl─▒k fark─▒n─▒n az olmas─▒ nemlilik ile ilgilidir (G├Âllerin bulunmas─▒).
ÔťŽ ├ť├ž yan─▒ denizlerle ├ževrili olmas─▒na kar┼č─▒n ├╝lkemizin b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ deniz etkisine kapal─▒ ve karasald─▒r. Bu durumun nedeni kuzey ve g├╝ney b├Âlgelerimizde da─člar─▒n k─▒y─▒ya paralel uzanmas─▒d─▒r.
ÔťŽ ├ťlkemizde ortalama karla ├Ârt├╝l├╝ g├╝n say─▒s─▒, k─▒y─▒ b├Âlgelerinden i├ž kesimlere ve bat─▒dan do─čuya gidildik├že artar
(Y├╝kselti-Karasall─▒k).

T├╝rkiyeÔÇÖde Nemlilik

turkiye-nemliligin-dagilisi

T├╝rkiyeÔÇÖde Ya─č─▒┼č Tipleri

Yama├ž Ya─č─▒┼člar─▒: Nemli hava k├╝tlelerinin da─člara ├žarparak y├╝kselmesi ve yo─čunla┼čmas─▒ sonucunda g├Âzlenen ya─č─▒┼č tipidir. En ├žok Do─ču ve Bat─▒ Karadeniz B├Âl├╝mleri, Y─▒ld─▒z Da─člar─▒, Mente┼če Y├Âresi, Toros Da─člar─▒, Amanos Da─člar─▒ÔÇÖnda (Hatay) g├Âzlenir.
Konveksiyonel Ya─č─▒┼člar: Ani ─▒s─▒nmalar sonucunda y├╝kselen hava k├╝tlelerinin yo─čunla┼čmas─▒ sonucunda olu┼čur. ├ľzellikle ─░├ž Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖnde bahar aylar─▒nda g├Âzlenir (Ahmak ─▒slatan ve K─▒rkikindi ya─č─▒┼člar─▒)
Cephe Ya─č─▒┼člar─▒: S─▒cak hava k├╝tlesinin so─čuk hava k├╝tlesinin ├╝zerine do─čru hareket ederek y├╝kselmesi ve yo─čunla┼čmas─▒ sonucunda olu┼čan ya─č─▒┼č tipidir. En ├žok k─▒┼č mevsiminde Akdeniz ve G├╝neydo─ču Anadolu B├ÂlgeleriÔÇÖnde g├Âzlenir.

Turkiyede-yagis-tipleri

T├╝rkiyeÔÇÖde ─░klim Tipleri

Karadeniz ─░klimi
ÔťŽ Ya─č─▒┼člar mevsimlere d├╝zensiz da─č─▒lm─▒┼čt─▒r.
ÔťŽ S─▒cakl─▒k ortalamalar─▒ 0 derecenin alt─▒na d├╝┼čmez.
ÔťŽ En fazla ya─č─▒┼č─▒ k─▒┼č mevsiminde al─▒r.
ÔťŽ K─▒┼č mevsiminde iklim ─▒l─▒mand─▒r.
ÔťŽ T├╝rkiye k─▒y─▒lar─▒nda genellikle Akdeniz iklimi g├Âzlenir.
ÔťŽ Yaz kurakl─▒klar─▒ belirgindir.

karadeniz-iklimi

Akdeniz ─░klimi
ÔťŽ Ya─č─▒┼člar mevsimlere d├╝zensiz da─č─▒lm─▒┼čt─▒r.
ÔťŽ S─▒cakl─▒k ortalamalar─▒ 0 derecenin alt─▒na d├╝┼čmez.
ÔťŽ En fazla ya─č─▒┼č─▒ k─▒┼č mevsiminde al─▒r.
ÔťŽ K─▒┼č mevsiminde iklim ─▒l─▒mand─▒r.
ÔťŽ T├╝rkiye k─▒y─▒lar─▒nda genellikle Akdeniz iklimi g├Âzlenir.
ÔťŽ Yaz kurakl─▒klar─▒ belirgindir.

Karasal ─░klim
ÔťŽ Ya─č─▒┼člar mevsimlere d├╝zensiz da─č─▒lm─▒┼čt─▒r.
ÔťŽ S─▒cakl─▒k ortalamalar─▒ k─▒┼č mevsiminde 0 derecenin alt─▒na d├╝┼čer.
ÔťŽ En fazla ya─č─▒┼č─▒ ilkbahar mevsiminde al─▒r.
ÔťŽ ─░├ž b├Âlgelerin genelinde karasal iklim g├Âzlenir.
ÔťŽ Yaz kurakl─▒klar─▒ belirgindir.

Sert Karasal ─░klim
ÔťŽ Yaz ya─č─▒┼člar─▒n─▒n g├Âzlendi─či tek b├Âlge Erzurum-Kars y├Âresidir.
ÔťŽ S─▒cakl─▒k ortalamalar─▒ k─▒┼č mevsiminde ├žok d├╝┼č├╝kt├╝r.
ÔťŽ En fazla ya─č─▒┼č─▒ yaz mevsiminde al─▒r.
ÔťŽ Yaz kurakl─▒klar─▒ ya┼čanmaz.

karasal-iklim

T├╝rkiyeÔÇÖde Bitki ├ľrt├╝s├╝
Bitki ├Ârt├╝s├╝ insan ve di─čer canl─▒lar─▒n ya┼čam─▒nda b├╝y├╝k ├Âneme sahiptir. ├ťlkemizde 12.000ÔÇÖin ├╝zerinde bitki t├╝r├╝
bulunur. ├ťlkemizde bitki ├Ârt├╝s├╝n├╝n ├že┼čitlilik arz etmesinin nedenleri ┼čunlard─▒r.
ÔÇô ─░klim ├že┼čitlili─činin g├Âzlenmesi
ÔÇô Yery├╝z├╝ ┼čekillerinin ├že┼čitlilik arz etmesi
ÔÇô Toprak ve ana kaya ├že┼čitlerinin zengin olmas─▒
ÔÇô ├ť├ž k─▒tan─▒n kesi┼čim noktas─▒nda yer almas─▒
ÔÇô ─░nsan ve di─čer canl─▒lar─▒n etkileri
ÔÇô Buzul d├Ânemlerinin etkileri
D├╝nyada yaln─▒zca tek bir b├Âlgede g├Âzlenen bitki t├╝rlerine ÔÇťendemikÔÇŁ ad─▒ verilir. ├ťlkemizde ├žok say─▒da endemik bitki bulunmaktad─▒r.

Bitkiler di─čer canl─▒lar gibi bulunduklar─▒ co─črafi ortam─▒n do─čal ko┼čullar─▒na uyum sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒rlar. S─▒cakl─▒k de─čerleri d├╝┼čt├╝k├že itkilerde yaprak boyutu k├╝├ž├╝l├╝r, kabuk kal─▒nl─▒─č─▒ ve sertlik artar. ├ťlkemizde bitki ├Ârt├╝s├╝nde tipik bir katla┼čma mevcuttur. ├ľzellikle k─▒y─▒ kesimlerde bu katla┼čma kolayca se├žilmektedir. Ayr─▒ca D├╝nya ├╝zerinde de bitkiler EkvatorÔÇÖdan kutuplara do─čru bir katla┼čma g├Âsterirler. Bu nedenle ├╝lkemizde AkdenizÔÇÖde ormanlar 2400 metreye, EgeÔÇÖde 2100 metreye, KaradenizÔÇÖde 1900 metreye kadar ├ž─▒karlar (Enlem).

UYARI : T├╝rkiyeÔÇÖnin en az ya─č─▒┼č alan sahas─▒ Konya-Tuz G├Âl├╝ ├ževresidir. Ancak en kurak b├Âlge G├╝neydo─ču Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖdir. Bu durumun ortaya ├ž─▒kmas─▒nda G├╝neydo─ču Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖnde ya─č─▒┼člar─▒n s─▒cakl─▒k nedeniyle hemen buharla┼čarak ortadan kalkmas─▒ etkili olmaktad─▒r. Kurakl─▒─č─▒n en az ya┼čand─▒─č─▒ b├Âlge ise Karadeniz B├ÂlgesiÔÇÖdir.

ORMANLAR

1. Karadeniz Ormanlar─▒:
T├╝rkiye ormanlar─▒n─▒n %27ÔÇÖsini olu┼čturur. Nem ve ya─č─▒┼č fazla oldu─čundan ├že┼čitlilik fazla ve bitki ├Ârt├╝s├╝ g├╝rd├╝r. Bu
ormanlar;
ÔťŽ Do─čudan bat─▒ya
ÔťŽ Al├žaktan y├╝kse─če
ÔťŽ Kuzeyden g├╝neye do─čru y├╝kselti ve ya─č─▒┼č miktar─▒n─▒n de─či┼čmesine paralel olarak farkl─▒la┼č─▒r.

2. Bat─▒ Anadolu Ormanlar─▒:
├çanakkale Bo─čaz─▒ ile Ege K─▒y─▒lar─▒n─▒ kapsar. Kuzeyde Karadeniz ormanlar─▒ndaki benzerlik g├╝neye do─čru Akdeniz ormanlar─▒na d├Ân├╝┼č├╝r.

3. Akdeniz Ormanlar─▒:
Karadeniz ormanlar─▒ndan fark─▒ kurakl─▒─ča dayan─▒kl─▒ olmalar─▒d─▒r. K─▒y─▒da 1000 m.lere kadar ├ž─▒kan Maki ku┼ča─č─▒n─▒n
sona erdi─či yerde ba┼člayan orman ku┼ča─č─▒ Toros Da─člar─▒ boyunca uzan─▒r. Sadece kurakl─▒─ča dayanabilen i─čne yaprakl─▒ ormanlar yer al─▒r. Bu ormanlar Karadeniz ormanlar─▒ kadar g├╝r de─čildir.

4. Do─ču ve ─░├ž Anadolu Ormanlar─▒:
─░├ž kesimlerde s─▒k olmamakla birlikte da─člar─▒n ya─č─▒┼č alan y├╝ksek yerlerinde bulunurlar. Daha al├žak yerlerde ise insanlar─▒n tahribi sonucu yok edilmi┼č orman art─▒klar─▒ olan tek t├╝k a─ča├žlar vard─▒r (Antropojen Bozk─▒r).

UYARI : ├ťlkemizde ├Âzellikle g├╝ney b├Âlgelerde orman yang─▒nlar─▒ ciddi sorunlardan birini olu┼čturmaktad─▒r. Orman yang─▒nlar─▒na b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de insan faaliyetleri sebep olmaktad─▒r. Ayr─▒ca y─▒ld─▒r─▒m d├╝┼čmesi gibi
etkenlerde zaman zaman orman yang─▒nlar─▒na neden olabilmektedir.
Orman yang─▒nlar─▒ndan korunma yollar─▒
ÔÇô ─░nsanlar─▒n orman yang─▒nlar─▒ konusunda e─čitilmesi
ÔÇô Orman g├Âzetleme kulelerinin yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒
ÔÇô Orman i├žlerine yollar a├ž─▒lmas─▒
ÔÇô Piknik alanlar─▒nda ate┼č yak─▒lmas─▒na engel olunmas─▒
ÔÇô An─▒z (harman edilmi┼č tarlan─▒n yak─▒larak temizlenmesi) yakma olay─▒na engel olunmas─▒
ÔÇô Orman yang─▒nlar─▒na havadan ve karadan m├╝dahale edebilecek ┼čekilde teknolojinin kullan─▒lmas─▒

MAK─░
Akdeniz iklimi etkisindeki k─▒y─▒ b├Âlgelerimizde insanlar─▒n tahrip etti─či orman ku┼ča─č─▒n─▒n yerine olu┼čan bitki toplulu─čudur. Makiler ├žal─▒ yada a─ča├ž├ž─▒k olarak tan─▒mlan─▒r. Y├╝zlerce ├že┼čidi vard─▒r. (Mersin, Sandal, Zakkum, Zeytin, Kocayemi┼č, Ke├žiboynuzu v.s. baz─▒lar─▒d─▒r. ) Makiler t├╝m k─▒y─▒lar─▒m─▒zda g├Âr├╝l├╝r. Ancak G├╝ney k─▒y─▒lar─▒m─▒zdan kuzeye do─čru y├╝kselti basamaklar─▒ ve ├že┼čitleri de─či┼čir (enlemin etkisi). AkdenizÔÇÖde 800-1000mÔÇÖlere EgeÔÇÖde 500-600mÔÇÖlere MarmaraÔÇÖda ise 300mÔÇÖye kadar yeti┼čebilirler.

BOZKIR
─░klim ┼čartlar─▒n─▒n a─ča├ž yeti┼čmesine uygun olmad─▒─č─▒ yar─▒ kurak yerlerdeki otsu, dikensi k├╝├ž├╝k ├žal─▒ topluluklar─▒d─▒r. ─░lkbahar aylar─▒nda yemye┼čil olan bu ot topluluklar─▒, yaz kurakl─▒─č─▒ ile sapsar─▒ kurak ve ├žorak ├žal─▒ toplulu─čuna d├Ân├╝┼č├╝r. ─░├ž b├Âlgelerimizdeki al├žak (├žukur) alanlarda yay─▒lan bozk─▒rlar ya─č─▒┼č─▒n artt─▒─č─▒ da─č yama├žlar─▒nda yerlerini i─čne yaprakl─▒ ormanlara b─▒rak─▒r. ─░├ž AnadoluÔÇÖda bir ├žok yerde bu ormana ge├ži┼č ku┼ča─č─▒ birden olmaz. ├ç├╝nk├╝; insan tahribi sonucu eskiden orman olan alanlar, tek t├╝k a─ča├žlardan ibaret olan Antropojen (Bozulmu┼č) bozk─▒rlara d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Do─ču AnadoluÔÇÖda y├╝ksek platolardaki bozk─▒rlar kurak bir yaz ya┼čamad─▒klar─▒ i├žin yaz─▒n ye┼čil kal─▒rlar. Bu y├╝zden buralarda b├╝y├╝kba┼č mera hayvanc─▒l─▒─č─▒ yayg─▒nd─▒r.

DA─× ├çAYIRLARI (Alpin ├çay─▒rlar)
Ormanlar─▒n yeti┼čemeyece─či kadar so─čuk ve az nemli y├╝kseltilerde g├Âr├╝len yaz─▒n ye┼čeren k─▒┼č─▒n kar alt─▒nda kalan
so─ču─ča dayan─▒kl─▒ ot topluluklar─▒d─▒r. ├ťlkemizde y├╝ksek da─čl─▒k alanlarda g├Âzlenmektedir.

UYARI : Bitki ├Ârt├╝s├╝ ile ilgili baz─▒ kavramlar;
Geni┼č Yaprakl─▒ A─ča├žlar: Kay─▒n,Kestane,Me┼če, Di┼čbudak,Ihlamur, Kavak,G├╝rgen,Ak├ža─ča├ž
─░─čne Yaprakl─▒ A─ča├žlar: Ladin, K├Âknar, Sar─▒├žam, Kara├žam, K─▒z─▒l├žam
Ps├Âd├Âmaki: Karadeniz k─▒y─▒ kesimindeki orman ├Ârt├╝s├╝n├╝n ortadan kalkmas─▒yla ortaya ├ž─▒kan k─▒sa boylu ├žal─▒lard─▒r.
Garig: Akdeniz b├Âlgesinde maki ve k─▒z─▒l├žam ├Ârt├╝s├╝n├╝n ortadan kalkmas─▒yla ortaya ├ž─▒kan daha k─▒sa
boylu makilerdir. Baz─▒ t├╝rleri abdest bozan, diken ├žal─▒s─▒, nane, funda ve YaseminÔÇÖdir.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan 10. S─▒n─▒f Co─črafya 1. D├Ânem 1. Yaz─▒l─▒ Klasik 2014-2015 ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz