Yeryüzündeki Başlıca İklim Tipleri

YERYÜZÜNDEKİ BAŞLICA İKLİM TİPLERİ

Matematik ve özel konum özelliklerinin etkisiyle Dünya’nın çeşitli alanlarında farklı iklimler ortaya çıkmaktadır.
Makroklima: Çok geniş alanlarda etkili olan iklim tiplerine makroklima (büyük iklim )adı verilir.(Akdeniz iklimi,Muson iklimi)
Bölgesel iklim: Makroklima alanı içerisinde daha küçük alanlarda etkili olan iklimlere bölgesel iklim denir.(Marmara iklimi)
Mikroklima: Bölgesel iklim alanları içerisinde daha dar alanlarda görülen farklı iklimlere mikroklima denir.(Iğdır yöresi iklimi)

A.SICAK İKLİMLER

1.Ekvatoral İklim:
ekvatoral-iklim

ekvatoral-iklim

 

 

 

 

 

– Ekvator’un 10° Kuzey ve Güney enlemleri arasında görülmektedir.
– Yıllık ortalama sıcaklık 20°C’nin üzerindedir.
– Yıllık sıcaklık farkı 3-4°C’nin altındadır.
– Yıllık yağış 1500-3000 mm arasındadır.
– Her mevsim yağışlıdır.(düzenli yağış rejimi)
– Konveksiyonel yağışlar meydana gelir.
– Bağıl ve mutlak nemin en fazla olduğu iklim bölgesidir.-En yüksek yağış miktarı, ekinoks tarihlerinde gerçekleşir.
– Kimyasal çözünmenin en fazla olduğu iklim bölgesidir.
– Doğal bitki gür , geniş yapraklı ve her zaman yeşil kalan Ekvatoral ormanlardır.
– Muz,şekerpancarı,pirinç,Hindistan cevizi,kauçuk,kahve ve kakao başlıca tarımsal ürünlerdir.
– Yerleşmeler genelde 2000m den yüksek alanlarda kurulmuştur.
– Nüfus seyrektir.
– Görüldüğü alanlar,Güney Amerika’da Amazon Havzası, Afrika’da Kongo Havzası,Gine Körfezi kıyıları, Endonezya,Filipinler ve Malezya’nın büyük bir bölümünde etkili olmaktadır.

 

2.Tropikal İklim ( Savan):

savan-iklimisavan-iklimi

 

 

 

 

 

– 10° ve 20° Kuzey ve Güney enlemleri arasında görülür.
– Ekvatoral kuşak ile çöller arasında bir geçiş iklimidir.
– Yıllık ortalama sıcaklık 20°C’nin üstündedir.
– Yıllık sıcaklık farkı 4 – 5°C’civarındadır.
– Yıllık yağış miktarı 1500 – 2000 mm. Arasındadır.
– Yaz ayları yağışlı, kış ayları kuraktır.
– Doğal bitki örtüsü yüksek boylu olan savanlar(ot) ve seyrek ağaçlardan oluşur.
– Başlıca tarım ürünleri, muz, pirinç, şekerkamışı ve mısırdır.
– Etkili olduğu alanlar,Sudan, Cad, Nijerya, Mali, Moritanya, Brezilya, Venezuela, Kolombiya, Peru ve Bolivya’dır.

 

3.Muson İklimi:

muson-iklimi muson-iklimi

 

 

 

 

 

– Muson rüzgarlarının etkisiyle oluşmuştur.
– Yıllık ortalama sıcaklık 20°C civarındadır.
– Yıllık sıcaklık farkı 10°C civarındadır.
– Yıllık ortalama yağış 3000-5000 mm arasında gerçekleşir.
– Yağışın büyük bölümü yaz aylarında düşer(Yaz musonları).
– Kış mevsimi kurak geçmektedir. (Kış musonları).
– Doğal bitki örtüsü bol yağış alan yerlerde muson ormanlarıdır.
– Yağışların azaldığı alanlarda bitki örtüsünü savanlar meydana getirir.
– Başlıca tarım ürünleri,çay,pirinç,pamuk,mısır,buğday ve tütündür.
– Görüldüğü başlıca alanlar, Güney ve Güney Doğu Asya’dır.Hindistan, Çin’in güney kesimleri, Japonya ve Güney Afrika’nın doğu kesimleridir.

 

4.Çöl İklimi:

col-iklimi col-iklimi

 

 

 

 

 

– Yağışlar son derece azdır.
– Nem az olduğundan günlük ve yıllık sıcaklık farkları fazladır.
– Yıllık yağış miktarı 100 mm’den azdır
– Nadir olarak oluşan yağış,sağanak şeklindedir.
– Doğal bitki örtüsünü kurakçıl otlar ve kaktüsler meydana getirmektedir
– Fiziksel ufalanmanın en fazla olduğu iklim bölgeleridir.
– Nüfus seyrektir.
– Tarım imkanları,su kaynaklarına bağlı çok düşük seviyededir.
– Göçebe olarak yapılan küçükbaş hayvancılık en önemli geçim kaynağıdır.
– Başlıca çöl alanları olan, Büyük Sahra, Necef, Gobi, Taklamakan, Deşti Kebir, Gobbon , Gibson,
Kalahari ,Namib, Patagonya, Atacama, Peru ve ABD’nin güneybatı kesimlerinde etkili olmaktadır.

 

B.ILIMAN İKLİMLER

1.Akdeniz İklimi:

akdeniz-iklimi akdeniz-iklimi

 

 

 

 

 

– 30° – 40° enlemleri arasında görülür.-Yazları sıcak ve kurak kışlar ılık ve yağışlıdır.
– Kış yağışları çoğunlukla yağmur şeklindedir.
– Yıllık ortalama sıcaklık 15 – 20°C arasındadır.
– Yıllık sıcaklık farkı ise 18°C civarındadır.
– Kışın sıcaklık 0°C altına düşmez.
– Yıllık yağış miktarı 600 -1000 mm arasında gerçekleşir.
– Doğal bitki örtüsü, kızılçam ağaçlarının tahrip edilmesiyle ortaya çıkan makidir. Maki, sürekli yeşil, kısa boylu, kuraklığa dayanabilen, bodur bitkilerdir. Önemli maki çeşitleri mersin, defne, kocayemiş, zeytin ve zakkumdur.
– En önemli toprak türü kalkerlerin meydana getirdiği Terra-Rossa topraklarıdır.
– Zeytin bu iklim alanının en başta gelen ürünlerinden biridir.
– Görüldüğü alanlar,Akdeniz çevresi (Mısır kıyıları hariç-çöl iklim şartlarının yükselti azlığı nedeniyle kıyıya kadar etkili olması), Kaliforniya kıyıları, Kap Bölgesi, Avustralya’nın güneybatı ve güneydoğu kesimleri,Güney Portekiz, Afrika’nın güneyinde ve Orta Şili’dir.

 

2.Okyanusal İklim:

okyanusal-iklim okyanusal-iklim

 

 

 

 

 

– 40° ve 60° enlemleri arasında, kıtaların batı kıyılarında görülür.
– Oluşumunda, Batı rüzgarları ve Golf-stream sıcak su akıntısı etkili olmaktadır.
– Yıllık sıcaklık ortalaması 10-15°C civarındadır.
– Yazlar serin,kışlar ılık geçmektedir.
– Yıllık sıcaklık farkı 15°C’ civarındadır.
– Her mevsim düzenli yağış alır.Yağış rejimi düzenlidir.
– En fazla yağış sonbaharda düşer.Yaz en az yağış görülen mevsimdir.
– Yağış miktarı ,1500 mm den fazladır.
– Doğal bitki örtüsü karışık ormanlardır.İç kısımlarda çayırlar egemen duruma gelir.
– Egemen toprak türü humus bakımından zengin kahverengi orman topraklarıdır.
– Görüldüğü alanlar, Batı Avrupa ülkeleri, Kanada’nın batı kesimleri,Güney Şili, Avustralya’nın kuzeydoğusu ve Güneydoğu Afrika kıyıları’dır.

 

3.Orta Kuşak Karasal İklim:

karasal-iklim karasal-iklim

 

 

 

 

 

– Genel olarak, 40° – 60° enlemleri arasında, karaların deniz etkisinden uzak iç kısımlarında görülmektedir.
– Karasallığın etkisi nedeniyle kışlar çok soğuktur ve uzun ,yazlar sıcaktır.
– Yıllık sıcaklık ortalaması 10°C civarındadır.
– Yıllık sıcaklık farkı 30°C civarındadır.
– Yıllık yağış miktarı 450-500 mm civarındadır.
– Yağışın en fazla düştüğü mevsim yaz, en az düştüğü mevsim kıştır.
– Yağışlar büyük oranda kar şeklindedir.
– Doğal bitki örtüsü iğne yapraklı ormanlardır.
– Yağışın azaldığı alanlarda bozkırlar görülür.
– Sibirya ve Kanada da iğne yapraklı ormanlara tayga ormanları adı verilir.
– Görüldüğü başlıca alanlar, Sibirya, Doğu Avrupa’da Kanada ve Asya’nın iç kısımlarıdır.

 

4.Step İklimi:

step-bozkir step-iklimi

 

 

 

 

 

– Özellikle 30° ve 60° enlemleri arasında bulunan karaların iç kısımlarında yer alır.
– Step iklimi, geçiş iklimi özelliği gösterir.Çöllerle,savan ve ılıman iklim sahaları arasındaki geçiş alanlarında görülür.
– Yıllık sıcaklık ortalaması 5-15°C arasındadır.
– Kışlar soğuk 0° C civarındadır.
– Yıllık sıcaklık farkı 20 – 30°C’ arasında değişir.
– Yıllık yağış miktarı 300 – 500 mm arasındadır.
– Yağış rejimi düzensizdir.
– En fazla yağış ilkbahar ve yaz mevsiminde düşer.
– Kış yağışları kar şeklindedir.
– Doğal bitki örtüsü steplerden oluşur.

 

C.SOĞUK İKLİMLER

1.Tundra İklimi (Kutup altı İklimi):

tundra-iklimi tundra-iklimi

 

 

 

 

 

– Genel olarak, 60° -70° enlemleri arasında yer almaktadır.
– Sıcaklık yıl süresince çok düşükür.
– En sıcak ay ortalaması 10°C’nin altındadır.
– Yıllık sıcaklık farkının 25-30°C’nin üstündedir.
– Yağışlar ortalama 200 – 250 mm civarına yağış alır.
– En fazla yağış yaz mevsiminde düşer.
– Doğal bitki örtüsü tundralardır.
– Topraklar yılın büyük bölümünde donmuş halde bulunur.
– Tarımsal faaliyetler yok denecek kadar azdır.
– Nüfus seyrektir.
– Görüldüğü alanlar, Kuzey Sibirya, Kuzey Kanada, Grönland kıyıları ve Orta kuşaktaki yüksek dağların çok yüksek alanları.

2.Kutup İklimi:

kutupkutup-iklimi

 

 

 

 

 

 

– 70° ve 90° enlemleri arasında yer alır.
– Sıcaklık ortalaması yıl boyunca 0°C’nin çok altındadır.
– Buzullarla kaplı durumdadır.
– Toprak oluşumuna rastlanmaz.
– Yıllık sıcaklık farkı 30°C civarındadır.
– Yağış miktarı çok azdır ve kar şeklindedir.
– Ortalama yağış 200 mm.nin altındadır.
– Doğal bitki örtüsü yoktur.
– Görüldüğü alanlar, Grönland Adası’nın iç kısımları ve kuzeyi, Antarktika.

*Makalede kullanılan harita ve grafikler cografyatutkudur adlı internet sayfasından alınmıştır.

Bir önceki yazımız olan Akarsu Aşındırma Şekilleri (Sunu) başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yazar: Lejant

Selçuk Üniversitesi Coğrafya Öğretmenliği alanından mezun oldum. Yaklaşık 13 yıldır aktif olarak internet kullanıcısıyım. Tam bir coğrafya ve doğa tutkunuyum. Zamanımın büyük kısmını Coğrafi olaylarla ilgilenerek geçiririm.

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar


Yandex.Metrica DMCA.com Protection Status