─░├ž Kuvvetler: K─▒ta Olu┼čumu (Epirojenik Hareketler)

0

─░├ž Kuvvetler: K─▒ta Olu┼čumu (Epirojenik Hareketler)

Yer kabu─čunu olu┼čturan levhalar manto tabakas─▒ ├╝zerinde dengeli ┼čekilde durmaktad─▒r. Buna izostatik denge denmektedir. Yer kabu─čunda meydana gelen baz─▒ olaylar bu dengenin bozulmas─▒na ve tabakalar─▒n al├žal─▒p y├╝kselmesine neden olmaktad─▒r. ─░┼čte kara ve denizlerdeki d├╝┼čey do─črultudaki bu al├žalma y├╝kselme hareketlerine epirojenik hareketler denmektedir. Di─čer bir deyi┼čle epirojenik hareketler yer kabu─čunun geni┼č alanlar─▒ndaki yaylanma hareketleridir. Epirojenik hareketler ├žok yava┼č geli┼čir. Bu hareketler sonucunda kubbele┼čerek y├╝kselen k─▒s─▒mlar k─▒talar─▒ meydana getirir. Kubbele┼čmeyen ve ├žukurda kalan kesimlerde okyanus ├žanaklar─▒n─▒ olu┼čturur.

Epirojenik hareketlere neden olan etmenler ┼čunlard─▒r:

  • ─░klim de─či┼čiklikleri

Buzulla┼čma sonucu k─▒talar─▒n ├╝zerindeki a─č─▒rl─▒k artaca─č─▒ndan dolay─▒ kara par├žas─▒ magmaya do─čru ├ž├Âker. Buzullar─▒n erimesiyle birlikte hafifleyen kara par├žas─▒ tekrar y├╝kselmeye ba┼člar.

  • Da─č olu┼čumlar─▒

Orojenik hareketlerle ya da volkanik faaliyetler sonucu yeni da─člar─▒n olu┼čmas─▒, kara par├žas─▒n─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒n artmas─▒na ve kara par├žas─▒n─▒n al├žalmas─▒na neden olur.

  • Deniz ve okyanus ├žanaklar─▒nda tortul tabakalar─▒n birikmesi

D─▒┼č kuvvetler taraf─▒ndan a┼č─▒nd─▒r─▒lan malzemenin ├žukur alanlarda biriktirilmesi sonucu buralardaki tabakalar ├ž├Âkmeye ba┼člar.

  • Fazla miktarda a┼č─▒nan k─▒talar─▒n k├╝tle kaybetmesi

D─▒┼č kuvvetlerin a┼č─▒nd─▒rmas─▒ sonucu hafifleyen kara par├žalar─▒ y├╝kselmeye ba┼člar.

k─▒ta-olusumu

Epirojenik hareketler g├╝n├╝m├╝zde de devam etmektedir. ├ľrne─čin ─░skandinav Yar─▒madas─▒ IV. jeolojik zamanda 2 km kal─▒nl─▒─č─▒nda bir buzul tabakas─▒yla kapl─▒yd─▒. Buzullar─▒n erimesiyle birlikte y├╝k├╝ hafifleyen yar─▒madan─▒n, her y─▒l 0,5 cm y├╝kseldi─či tespit edilmi┼čtir. Bununla birlikte bir birikme alan─▒ olan Kuzey Denizi ve Balt─▒k Denizi biriken tortullar─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒ ile ├ž├Âkmektedir.
Epirojenik hareketler k─▒y─▒ ├žizgisinde de─či┼čmelere neden olur. ├ç├╝nk├╝ karalar─▒n al├žald─▒─č─▒ kesimlerde deniz sular─▒ karaya do─čru ilerler. Buna transgresyon denir.

deniz-ilerlemesi

Karalar─▒n y├╝kseldi─či yerlerde ise daha ├Ânce deniz taban─▒ h├ólindeki yerler y├╝kselme sonucu kara h├óline ge├žer. Buna deniz gerilemesi yani regresyon denir.

deniz-gerilemesi

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan ─░├ž Kuvvetler: Da─č Olu┼čumu ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Cevap Yaz