├ťlkemizde Ba┼čl─▒ca ├çevre Sorunlar─▒

0

├ťlkemizde Ba┼čl─▒ca ├çevre Sorunlar─▒

ÇEVRE SORUNLARI
H─▒zla artan d├╝nya n├╝fusu, plans─▒z sanayile┼čme ve sa─čl─▒ks─▒z kentle┼čme, n├╝kleer denemeler, b├Âlgesel sava┼člar, verimi art─▒rmak amac─▒yla kullan─▒lan tar─▒m ila├žlar─▒, yapay g├╝breler ve artan deterjan gibi kimyasal maddelerin kullan─▒m─▒ giderek ├ževre kirlili─čine neden olarak ├ževre sorunlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na sebep olmu┼čtur. Bunun do─čal sonucu olarak kirlenen hava, su ve toprak canl─▒lar─▒n ya┼čam─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkileyecek boyutlara ula┼čm─▒┼čt─▒r.

Genel olarak ├ževre sorunlar─▒, insanlar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ hayat ortam─▒n─▒n do─čal yap─▒s─▒n─▒ tahrip etmektedir. Bu tahribat ya┼čam─▒n yo─čun oldu─ču alanlarda daha h─▒zl─▒, ya┼čam ve yerle┼čimin oldu─ču b├Âlgelerde daha yava┼č olmaktad─▒r. Bozulan bu do─čal hayat ├ževre ├╝zerinde ya┼čayan t├╝m canl─▒lar─▒n ya┼čamlar─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkilemektedir. ─░nsanlar kendilerine daha rahat ve ferah ya┼čam ko┼čullar─▒ sa─člamak i├žin do─čal olarak ├ževreye zarar vermektedirler.

├ťlkemizde Ba┼čl─▒ca ├çevre Sorunlar─▒

Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar d├╝nyadaki mevcut ├ževre kirlili─činin % 50 ‘sinin, son 35 y─▒lda meydana geldi─čini ortaya koymaktad─▒r. ├çevre sorunlar─▒n─▒n ├Ânemli bir kaynaklar─▒ndan biri h─▒zl─▒ n├╝fus art─▒┼č─▒d─▒r. T├╝rkiye, OECD ├╝lkeleri aras─▒nda en y├╝ksek n├╝fus art─▒┼č oran─▒na sahip ├╝lkelerden biridir. Birle┼čmi┼č Milletler’in yapt─▒─č─▒ n├╝fus tahminlerine g├Âre, T├╝rkiye n├╝fusunun 2025 y─▒l─▒nda 92 milyona y├╝kselmesi bekleniyor. Bu durum ├╝lkemizin bug├╝n oldu─ču kadar, gelecekte de ├ževre sorunlar─▒yla kar┼č─▒la┼čaca─č─▒n─▒ g├Âstermektedir.

├çevre sorunlar─▒ndan biri olan h─▒zl─▒ n├╝fus art─▒┼č─▒ beraberinde plans─▒z kentle┼čmeyi getirmektedir. Artan n├╝fusun iyi ya┼čam alan─▒ ihtiyac─▒n─▒n giderilmesi i├žin olu┼čturulan kentsel ya┼čam alanlar─▒ kentsel sorunlar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olmaktad─▒r. Bu ├ževre sorunlar─▒ birbirlerine ba─čl─▒ birinin etkisi ile di─čerini ortaya ├ž─▒karan ├ževre sorunlar─▒d─▒r.
├çevre sorunlar─▒n─▒n ba┼č─▒nda de─čerlendire├že─čimiz kentsel ├ževre sorunu; temel insan gereksinimi olan bar─▒nma ve konut sorununun gecekondula┼čma ve betonla┼čma yoluyla ├ž├Âz├╝mlenmesi sonucu ile ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Di─čer yandan bu d├╝zensiz ve plans─▒z kentle┼čme; alt yap─▒ gibi kanalizasyon sorunlar─▒n─▒n ve kat─▒ at─▒klar─▒n─▒n toplanmas─▒ ve depolanmas─▒ sorunlar─▒n─▒ beraberinde getirmektedir. ├çevre sorunlar─▒ndan biri olan pl├óns─▒z kentle┼čme ve alt yap─▒ yetersizlikleri insanlar─▒ ├Ânemli ├ževre sorunlar─▒yla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirmektedir. Betonla┼čman─▒n ve gecekondula┼čman─▒n yaratt─▒─č─▒ ├Ânemli ├ževre sorunlar─▒n─▒n ve bu sorunlar─▒n yol a├žt─▒─č─▒ toplumsal sonu├žlar─▒n ├Ânemi ve i├žeri─či ├╝zerinde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar ├╝lkemizde ┼ču an yetersiz durumdad─▒r. Yerel y├Ânetimler ├ževre sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesi konusunda yeterli projeler ├╝retmemektedirler. ├ç├╝nk├╝ ├ževre sorunlar─▒ndan baz─▒lar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesi g├Âze hitap etmemektedir.

Gecekondulasma

 

Plans─▒z kentle┼čmenin bir sonucu olarak plans─▒z end├╝strile┼čme ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. ├çevre sorunlar─▒ i├žinde yeterli alt yap─▒s─▒ ve organizasyonu olu┼čturulmam─▒┼č end├╝stri ve sanayi alanlar─▒ ├Ânemli ├ževre kirliliklerinin ya┼čanmas─▒na neden olmaktad─▒r.
Bu alanlardan ├ž─▒kan at─▒klar─▒n d├╝zenli bertaraf edilmemesi ve denetimin d├╝zenli yap─▒lmamas─▒ sorunlar─▒n her ge├žen g├╝n b├╝y├╝mesine ve ├ž├Âz├╝mlenemez olmas─▒na yol a├žmaktad─▒r.
├ťlkemizde ├Âzellikle b├╝y├╝k ┼čehirlerde kalitesiz yak─▒t kullan─▒m─▒ndan dolay─▒ hava kirlili─či b├╝y├╝k boyutlara ula┼čm─▒┼čt─▒r. Son y─▒llarda do─čal gaz kullan─▒m─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒ ile hava kirlili─činde azalmalar g├Âr├╝lmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. ├ľzellikle sanayiden kaynakl─▒ hava kirlili─či artmaktad─▒r.

├ťlkemizde, belediyelerin ├╝zerlerine d├╝┼čen g├Ârevleri yerine getirmemeleri nedeni ile d├╝zenli ├ž├Âp depo alanlar─▒n─▒n olu┼čturulmam─▒┼č olmas─▒ ve ar─▒tma tesislerinin zaman─▒nda kurulmam─▒┼č olmas─▒ ├ževre sorunlar─▒n─▒n artmas─▒na neden olmu┼čtur.

Cevre-kirlili─či
D├╝zenli ve her t├╝rl├╝ alt yap─▒ sistemine sahip organize sanayi b├Âlgelerinin olu┼čturulmam─▒┼č olmas─▒ ├ževre sorunlar─▒nda sanayi pay─▒n─▒n b├╝y├╝k olmas─▒na neden olmu┼čtur.
Tar─▒m alanlar─▒nda d├╝zensiz ve fazla ila├ž kullan─▒m─▒ toprak kirlili─či sorunlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olmu┼čtur.Toprak kirlili─či de bir ├ževre sorunu olarak ele al─▒nmal─▒d─▒r.
Geri d├Ân├╝┼č├╝m├╝n yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmam─▒┼č olmas─▒ ├ževre kirlili─či olu┼čturan pl├óstik maddeler, cam ├╝r├╝nleri ve metalik maddeler gibi kat─▒ at─▒klar─▒n bertaraf─▒nda sorunlar─▒n ya┼čanmas─▒na neden olmu┼čtur.

K├╝resel ─▒s─▒nmay─▒ ├Ânlemek i├žin karbon sal─▒mlar─▒n─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒n─▒n b├╝y├╝k ├Ânem arz etti─či bir d├Ânemde T├╝rkiye toplam karbondioksit sal─▒m─▒nda, 2005 y─▒l─▒ verilerine g├Âre, Avrupa Birli─či ├╝lkeleriyle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda y─▒ll─▒k 215,9 milyon tonla yedinci s─▒rada, Sanayi sekt├Âr├╝ sal─▒mlar─▒nda ise ilk s─▒rada yer almaktad─▒r.

Hava-kirlili─či

T├╝rkiye`de ├╝retilen tehlikeli at─▒k miktar─▒ belirsiz ve sanayide ├╝retilen ve kullan─▒lan kimyasallar ve ortaya ├ž─▒kan at─▒klar─▒n niteli─či ile ilgili hi├žbir envanter ├žal─▒┼čmas─▒ bulunmamaktad─▒r. Ancak son y─▒larda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarla envanter kay─▒tlar─▒ olu┼čturulmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Su kaynaklar─▒ giderek azalmakta olup, 20 y─▒l ├Ânce ki┼či ba┼č─▒na 4 bin metrek├╝p su d├╝┼čerken, bug├╝n 1400 metrek├╝p su d├╝┼čmektedir. T├╝rkiye “su yoksulu” ├╝lkeler aras─▒nda yer almaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.
├ťlkemizde biyo├že┼čitlilik ├že┼čitli ┼čekillerde topra─č─▒n bozulmas─▒ ve do─čal kaynaklar─▒n yok olmaya ba┼člamas─▒ y├╝z├╝nden tehdit alt─▒ndad─▒r. Korunan alan─▒n t├╝m alanlara oran─▒ sadece %1 oran─▒ndad─▒r.
Erozyon sonucunda y─▒lda 500 milyon ton verimli toprak kaybedilmektedir. Her y─▒l 80-100 bin d├Ân├╝m orman yanarak, 5-7 bin d├Ân├╝m orman ise tarla a├žma ve yerle┼čme sebebiyle yok olmaktad─▒r.

├çevre Sorunlar─▒n─▒n ├ç├Âz├╝m├╝nde Acilen Yap─▒lmas─▒ Gerekenler
ÔÇó Etkin bir ├ževre denetim sistemi olu┼čturulmal─▒d─▒r.
ÔÇó Gelecek nesillerin iyi bir ├ževre e─čitimi ile yeti┼čtirilmesi sa─članmal─▒d─▒r.
ÔÇó ├çevre sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin sivil toplum kurulu┼člar─▒n─▒n say─▒s─▒ art─▒r─▒lmal─▒
ÔÇó Sivil toplum ├Ârg├╝tleri ile kamu kurulu┼člar─▒ ortak ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝tmelidir.
ÔÇó Plans─▒z kentle┼čmeler yerine planl─▒ ┼čehir alanlar─▒ olu┼čturulmal─▒d─▒r.
ÔÇó Ormanlar─▒n ├žo─čalt─▒lmas─▒ ve korunmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r.
ÔÇó D├╝zenli ve ├ževreci organize sanayi b├Âlgeleri olu┼čturulmal─▒d─▒r.
ÔÇó ├ç├Âplerin kayna─č─▒nda ayr─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒ i├žin ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.
ÔÇó Kaliteli yak─▒tlar─▒n kullan─▒lmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r.
ÔÇó ├çevre sorunlar─▒n─▒n ├Ânlenmesi i├žin devlet taraf─▒ndan etkili yasalar olu┼čturulmal─▒d─▒r.
ÔÇó ├çevre Ve Orman Bakanl─▒─č─▒n─▒n kadrosu g├╝├žlendirilerek daha etkin ├žal─▒┼čmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r.
ÔÇó Yerel y├Ânetimlerin asli g├Ârevleri ├ževre sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesi olmal─▒d─▒r.
ÔÇó ├çevre konusunda yap─▒lacak yat─▒r─▒mlar i├žin te┼čvik uygulamlar─▒ ba┼člat─▒lmal─▒d─▒r.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan T├╝rkiye Kay─▒s─▒ ├ťretim Haritas─▒ ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz