T├╝rkiye’de Hayvanc─▒l─▒k

0

T├╝rkiye’de Hayvanc─▒l─▒k

Tar─▒m─▒n bir kolu olan hayvanc─▒l─▒k ; ekonomik de─čeri olan hayvanlar─▒n yeti┼čtirilmesi, ├že┼čitli ┼čekillerde yararlan─▒lmas─▒ ve pazarlanmas─▒ olay─▒d─▒r. K─▒rsal kesimlerde hayvanc─▒l─▒k tar─▒m─▒n sigortas─▒ durumundad─▒r. ─░klimdeki karars─▒zl─▒klar─▒n tar─▒m─▒ olumsuz y├Ânde etkilemesinden dolay─▒. Tar─▒m hayvanc─▒l─▒k birbirini destekler. ├ľrnek : ┼×eker fabrikalar─▒ ├ževresinde besi hayvanc─▒l─▒─č─▒n─▒n geli┼čmesi.
Do─ču Anadolu B├Âlgesinde iklim ve yer ┼čekillerinin tar─▒msal faaliyetleri olumsuz etkilemesinden dolay─▒ b├Âlgede birinci ekonomik faaliyet hayvanc─▒l─▒kt─▒r.
T├╝rkiye hayvan varl─▒─č─▒ fazla olan bir ├╝lkedir. Ancak hayvanlar─▒m─▒z─▒n et, s├╝t, yumurta, yapa─č─▒ verimleri d├╝┼č├╝kt├╝r.

HAYVANCILI─×IMIZI GEL─░┼×T─░RMEK ─░├ç─░N;

ÔÇó Hayvan Soylar─▒ ─░yile┼čtirilmeli (Islah edilmeli)
ÔÇó Yerli ─▒rklar et-s├╝t verimi y├╝ksek olan ─▒rklarla melezle┼čtirilmeli veya iyi cins hayvan ithal ederek say─▒s─▒n─▒ art─▒rmal─▒y─▒z. ─░yi cins hayvan yeti┼čtirmek amac─▒yla Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda ├žal─▒┼čmalar ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░yi cins hayvan yeti┼čtiren ├žiftliklere hara denir. ├ľrnek : Bursa-Karacabey, Eski┼čehir-├çifteler.
ÔÇó Mera Hayvanc─▒l─▒─č─▒ Yerine Ah─▒r Hayvanc─▒l─▒─č─▒ Geli┼čtirilmeli
ÔÇó Mera hayvanc─▒l─▒─č─▒ otlaklarda yap─▒lan hayvanc─▒l─▒k ┼čeklidir. Masrafs─▒zd─▒r. Ancak verim d├╝┼č├╝kt├╝r. Bundan dolay─▒ yem kullan─▒m─▒ fazla olan , fakat verimi y├╝ksek olan ah─▒r hayvanc─▒l─▒─č─▒na ├Ânem verilmelidir.
ÔÇó Otlaklar Korunmal─▒
ÔÇó Otlaklar─▒m─▒z tar─▒mda makinele┼čme ile s├╝rekli olarak daralmaktad─▒r. Ayr─▒ca otlaklarda a┼č─▒r─▒ otlatma sonucu otlaklar bozulmaktad─▒r. Bu olumsuzluklar sonucunda hayvanlar─▒m─▒z yeterince beslenememektedir. Hayvanc─▒l─▒─č─▒ geli┼čtirmek i├žin bu olumsuz durumlar ├Ânlenmeli.
ÔÇó Yem ├╝retimi art─▒r─▒lmal─▒.
ÔÇó Erken kesim ├Ânlenmeli (s├╝t kuzu-s├╝t dana)
ÔÇó Salg─▒n hastal─▒klarla m├╝cadele edilmeli
ÔÇó ├çift├ži e─čitilmeli ve kredi deste─či sa─članmal─▒.

T├╝rkiyeÔÇÖde genelde mera hayvanc─▒l─▒─č─▒ geli┼čmi┼čtir. Bundan dolay─▒ hayvanc─▒l─▒─č─▒m─▒z─▒n co─črafi da─č─▒l─▒┼č─▒nda daha ├žok iklim etkilidir. Ayr─▒ca et ve s├╝t ├╝retimi de iklimin etkisi alt─▒ndad─▒r.

HAYVANCILI─×IMIZIN CO─×RAF─░ DA─×ILI┼×I:

B├ťY├ťKBA┼× HAYVANCILIK: (S─▒─č─▒r, at, e┼ček, kat─▒r, deve)

─░NEK

B├╝y├╝k ba┼č hayvanlar i├žinde en fazla s─▒─č─▒r(inek, ├Âk├╝z ,dana, manda) yeti┼čtiricili─či vard─▒r. S─▒─č─▒rlar i├žinde de en fazla inek yeti┼čtirilmektedir. B├╝t├╝n b├Âlgelerimizde inek yeti┼čtiricili─či vard─▒r. Ama en fazla Karadeniz B├Âlgesinin k─▒y─▒ kesimi ile Do─ču Anadolu B├Âlgesinde Erzurum-Kars B├Âl├╝m├╝nde geli┼čmi┼čtir. Karadeniz B├Âlgesinde geli┼čmesi ya─č─▒┼člar─▒n fazla olmas─▒ndan dolay─▒ ├žay─▒rlar─▒n fazla olmas─▒d─▒r. Erzurum-Kars b├Âl├╝m├╝nde geli┼čmesi yaz ya─č─▒┼člar─▒yla olu┼čan g├╝r ot ve ├žay─▒rl─▒klard─▒r. ─░nek yeti┼čtiricili─či ayr─▒ca ┼čeker fabrikalar─▒ ├ževresinde de geli┼čmi┼čtir. ┼×eker Pancar─▒ k├╝spesinin hayvan yemi olarak kullan─▒lmas─▒ndan dolay─▒.

MANDA

Bol sulu batakl─▒k ve g├Âl kenarlar─▒nda beslenir. Yurdumuzda ba┼čta Karadeniz B├Âlgesi k─▒y─▒ kesimi olmak ├╝zere G.Marmara B├Âl├╝m├╝nde yeti┼čtiricili─či yayg─▒nd─▒r. Et kalitesi d├╝┼č├╝k oldu─čundan yeti┼čtiricili─či fazla geli┼čmemi┼čtir.

B├╝y├╝kba┼č hayvanc─▒l─▒k Do─ču B├Âlgelerimizde mera hayvanc─▒l─▒─č─▒ ┼čeklinde iken Bat─▒ B├Âlgelerimizde ah─▒r hayvanc─▒l─▒─č─▒ ┼čeklindedir

K├ť├ç├ťKBA┼× HAYVANCILIK

KOYUN

Bozk─▒rlar─▒n hayvan─▒d─▒r. Hafif dalgal─▒ d├╝zl├╝klerde iyi yeti┼čir. T├╝rkiyeÔÇÖnin iklim ┼čartlar─▒ genelde koyun yeti┼čtiricili─čine elveri┼člidir. D├╝┼č├╝k s─▒cakl─▒k sebebiyle Do─ču Anadolu B├Âlgesinin do─čusunda yeti┼čtiricili─či geli┼čmemi┼čtir. Ayr─▒ca Do─ču Karadeniz B├Âl├╝m├╝n├╝n k─▒y─▒ kesiminde y├╝ksek nem ve g├╝r ├žay─▒rlardan dolay─▒ koyun yeti┼čtirilmez. En fazla koyun yeti┼čtiren b├Âlgemiz ─░├ž AnadoluÔÇÖdur. Bozk─▒rlar─▒n geni┼č alan kaplamas─▒ndan dolay─▒. Do─ču Anadolu B├Âlgesi (bat─▒s─▒) ve G.Do─ču Anadolu B├Âlgeleri de koyun yeti┼čtiricili─či geli┼čmi┼čtir.

Koyun T├╝rleri:

ÔÇó K─▒v─▒rc─▒k: So─ču─ča dayan─▒kl─▒ de─čildir. Et verimi y├╝ksektir. Marmara ve Ege B├Âlgelerinde yeti┼čtirilir.
ÔÇó Da─čl─▒├ž: Ege ve ─░├ž Bat─▒ AnadoluÔÇÖda yeti┼čtirilir.
ÔÇó Karaman: Ege, ─░├ž, Do─ču ve G.Do─ču Anadolu B├Âlgelerinde yeti┼čtirilir.
ÔÇó Sak─▒z ve Merinos: G.Marmara B├Âl├╝m├╝nde yeti┼čtirilir. Merinos y├╝n├╝ i├žin yeti┼čtirilmektedir.

KIL KEÇİSİ

Da─čl─▒k b├Âlgelerin hayvan─▒d─▒r. A─ča├žlar─▒n filizlerini yemek suretiyle beslenir. Ormanlara zarar verdi─či i├žin say─▒lar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒ yoluna gidilmektedir. En fazla Akdeniz B├Âlgesi ile Do─ču Anadolu B├Âlgelerinde yeti┼čtirilir.

T─░FT─░K KE├ç─░S─░ (Ankara Ke├žisi)

Tifti─či i├žin yeti┼čtirilmektedir. Yurdumuzda Ankara- Konya ├ževresi ile G.Do─ču Anadolu B├Âlgesinde Siirt ├ževresinde yeti┼čtirilmektedir.

Sa─č─▒lan ve kesilen hayvan say─▒s─▒ az; ├╝retilen s├╝t ve et miktar─▒ fazla ise orada B├╝y├╝k ba┼č hayvanc─▒l─▒k (inek yeti┼čtiricili─či) geli┼čmi┼čtir. Sa─č─▒lan ve kesilen hayvan say─▒s─▒ fazla iken ; ├╝retilen et ve s├╝t miktar─▒ az ise K├╝├ž├╝k ba┼č hayvanc─▒l─▒k geli┼čmi┼čtir( Koyun yeti┼čtiricili─či).

K├ťMES HAYVANCILI─×I ( Tavuk , horoz, hindi, kaz, ├Ârdek,deveku┼ču)

K├╝mes hayvanlar─▒ i├žinde en fazla yeti┼čtirilen tavuktur. K├╝mes hayvanc─▒l─▒─č─▒ b├╝t├╝n b├Âlgelerimizde yap─▒labilmektedir. Ama en fazla Marmara ve Ege B├Âlgelerinde geli┼čmi┼čtir. ─░stanbul, ─░zmir, Manisa, Bal─▒kesir, Ankara gibi b├╝y├╝k kentler ├ževresinde geli┼čmi┼čtir.

ARICILIK

Bal, bal mumu, polen ,ar─▒ s├╝t├╝ elde etmek i├žin ar─▒c─▒l─▒k b├╝t├╝n b├Âlgelerimizde yap─▒labilmektedir. En fazla Ege ve Do─ču Anadolu B├Âlgelerinde geli┼čmi┼čtir. Mu─čla, Manisa,─░zmir, Bal─▒kesir,├çanakkale, A─čr─▒, Erzurum, Hakkari, Rize (Anzer y├Âresinin ballar─▒ ├žok ├╝nl├╝d├╝r.) ,Artvin , Ordu ├Ânemli bal ├╝retim merkezlerimizdir.

T├╝rkiye de─či┼čik iklim b├Âlgeleri ve co─črafyas─▒ndan dolay─▒ ├žok zengin ve ├že┼čitli ar─▒ floras─▒na sahiptir. Bu ├Âzelli─či nedeni ile ├çin, ABD ve Meksika’dan sonra koloni varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan 3.5 milyon adet koloni ile d├╝nyada 4. s─▒rada yer almaktad─▒r. T├╝rkiye’nin toplam bal ├╝retimi 65.000 tondur. Bunun 4.000 – 8.000 tonu d─▒┼č sat─▒ma gitmektedir. Halen 38.000 aile ar─▒c─▒l─▒k yaparak, bal ve di─čer ar─▒ ├╝r├╝nlerini ├╝retmektedir. Bu ailelerin 10.000 adedi ge├žimini sadece ar─▒c─▒l─▒ktan sa─člamakta, di─čer 28.000 aile ise yan gelir olarak ar─▒ ├╝r├╝nleri ├╝retmektedir.

Ancak ├╝lkede koloni ba┼č─▒na ortalama bal verimi 15 – 17 kg civar─▒nda olup, ar─▒c─▒l─▒kta geli┼čmi┼č ├╝lkelerdeki verimin 1 / 3′ ├╝ kadard─▒r.

─░PEK B├ľCEK├ç─░L─░─×─░

─░pek b├Âce─či yeti┼čtirme ve kozas─▒ndan ipek elde etme faaliyetidir.Dut yapra─č─▒ yemek suretiyle beslenir. En fazla G.MarmaraÔÇÖda geli┼čmi┼čtir. Bursa, Bal─▒kesir, Bilecik ├ževresinde ├žok geli┼čmi┼čtir. ─░pekli dokumada ise Bursa-Gemlik-─░stanbul geli┼čmi┼čtir.

BALIKÇILIK

Yurdumuzun etraf─▒ denizlerle ├ževrili, bir├žok akarsu ve tatl─▒ su g├Âl├╝m├╝z olmas─▒na ra─čmen bal─▒k├ž─▒l─▒k geli┼čmemi┼čtir.

Bal─▒k├ž─▒l─▒─č─▒n Geli┼čmemesinin Sebepleri:

ÔÇó Denizlerimizin bal─▒k bak─▒m─▒ndan zengin olmamas─▒.
ÔÇó A├ž─▒k deniz (Okyanus) bal─▒k├ž─▒l─▒─č─▒n─▒n yap─▒lmay─▒┼č─▒.
ÔÇó Ta┼č─▒ma ve depolama imkanlar─▒n─▒n yetersizli─či.
ÔÇó Zararl─▒ avlanma y├Ântemlerinin uygulanmas─▒ (dinamit patlatma, trol avc─▒l─▒─č─▒ gibi)
ÔÇó Denizlerimizdeki kirlenmenin ├Ânlenememesi.

T├╝rkiye’de bal─▒k ├╝retimi en ├žok Karadeniz’den sa─član─▒r (%67), onu %13’le Ege Denizi, %11’le Marmara Denizi ve %9 ile Akdeniz takip eder.

Bodrum k─▒y─▒lar─▒nda s├╝nger avc─▒l─▒─č─▒ geli┼čmi┼čtir. Japonya ve Norve├žÔÇÖte bal─▒k├ž─▒l─▒k ├žok geli┼čmi┼čtir. Sebepleri : Okyanus ak─▒nt─▒lar─▒n─▒n kar┼č─▒la┼čma alan─▒nda olmas─▒, iklim ve yer ┼čekillerinin tar─▒m─▒ olumsuz y├Ânde etkilemesidir.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan T├╝rkiye'de Tar─▒m ve Tar─▒m ├ťr├╝nleri (Sunu) ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Cevap Yaz