Olu┼čumlar─▒na G├Âre T├╝rkiye’nin Platolar─▒

0

T├╝rkiye’nin Platolar─▒

Akarsular taraf─▒ndan derin vadilerle par├žalanm─▒┼č y├╝ksek d├╝zl├╝klere plato ad─▒ verilir. T├╝rkiye’deki platolar─▒n baz─▒ ├Âzellikleri ┼čunlard─▒r;

ÔÇó T├╝rkiyeÔÇÖde platolar geni┼č yer kaplamaktad─▒r. Engebeli ve da─čl─▒k bir ├╝lke olmam─▒za ra─čmen bu kadar ├žok plato olmas─▒n─▒n sebebi, 3. ve 4. jeolojik zamanlarda ├╝lkemizde ger├žekle┼čen toplu y├╝kselmedir.

ÔÇó Platolar─▒ yaran akarsulardan tar─▒m sulamas─▒nda yararlanmak zordur. ├ç├╝nk├╝ akarsular dar derin vadilerin i├žinde akarlar.

ÔÇó Y├╝ksek platolarda b├╝y├╝kba┼č mera hayvanc─▒l─▒─č─▒, al├žak platolarda ise tar─▒m ve k├╝├ž├╝kba┼č hayvanc─▒l─▒─č─▒ geli┼čmi┼čtir.

Olu┼čumlar─▒na G├Âre T├╝rkiyeÔÇÖnin Platolar─▒

1- A┼č─▒n─▒m Platolar─▒
Eski a┼č─▒nma y├╝zeylerinin akarsular taraf─▒ndan par├žalan─▒p yar─▒lmas─▒yla olu┼čmu┼člard─▒r. ├ľrne─čin; ├çatalca-Kocaeli platosu ve Karadeniz B├Âlgesinde yer alan Per┼čembe Platosu gibi.

T├╝rkiyeÔÇÖnin platolar─▒ i├žinde en al├žak plato ├çatalca Kocaeli platosudur. ├çatalca-Kocaeli platosu n├╝fusun en yo─čun oldu─ču, sanayile┼čmenin en fazla oldu─ču ve do─čal yap─▒n─▒n en ├žok bozuldu─ču plato ├Âzelli─čini ta┼č─▒maktad─▒r.

2- Tabaka D├╝zl├╝─č├╝ (Yatay Duru┼člu) Platolar─▒
Kal─▒n ve sert yap─▒daki yatay tabakalar─▒n akarsular taraf─▒ndan par├žalan─▒p yar─▒lmas─▒yla olu┼čmu┼člard─▒r. Genellikle k├╝├ž├╝kba┼č hayvanc─▒l─▒k ve tah─▒l tar─▒m─▒ yap─▒lan alanlard─▒r. ─░├ž Anadolu B├Âlgesinde yer alan Haymana Platosu, Cihanbeyli Platosu, Obruk Platosu, Bozok Platosu, Uzunyayla Platosu ; Ege B├Âlgesinde yer alan Yaz─▒l─▒kaya Platosu ; G├╝neydo─ču Anadolu B├Âlgesinde yer alan Gaziantep Platosu ve ┼×anl─▒urfa Platosu tabaka d├╝zl├╝─č├╝ platolar─▒na ├Ârnektir.

3- Lav Platolar─▒ (Volkanik)
Magman─▒n yery├╝z├╝ne ├ž─▒k─▒p so─čumas─▒yla olu┼čan d├╝zl├╝klerin akarsular taraf─▒ndan par├žalanmas─▒yla olu┼čan platolard─▒r.
├ťlkemizdeki en y├╝ksek platolar volkanik platolard─▒r.
Topraklar─▒ verimlidir. Ancak y├╝kseklik ve iklim ┼čartlar─▒ elveri┼čsiz oldu─ču i├žin tar─▒m pek yap─▒lamaz.
├çay─▒r ve i─čne yaprakl─▒ ormanlar bu platolarda yer al─▒r.
Ya─č─▒┼č rejimi ve y├╝kseltisi nedeniyle yazlar─▒ s─▒cak ve kurak ge├žmez.
├ľrne─čin; Erzurum – Kars ve Ardahan platolar─▒ ile Ni─čde Nev┼čehir Platosu gibi.

4- Karstik Platolar
Kire├ž ta┼člar─▒yla kapl─▒ arazilerde, ├ž├Âz├╝nmeyle d├╝zle┼čen y├╝zeylerin akarsular taraf─▒ndan par├žalanmas─▒yla olu┼čur.
Akdeniz B├Âlgesindeki Ta┼čeli Platosu ve AntalyaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒ndaki Teke Platosu karstik platolara ├Ârnek te┼čkil eder. Bu platolar─▒n ge├žirimli arazi yap─▒s─▒ ve taban suyunun d├╝┼č├╝k olmas─▒ topra─č─▒n verimsizli─čine, dolayl─▒ olarak da n├╝fusun seyrek olmas─▒na sebebiyet vermi┼čtir.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan 10. S─▒n─▒f Co─črafya Ak─▒ll─▒ Tahta Kitab─▒ ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz