D├╝nya’y─▒ Birbirine Ba─člayan A─člar: Ula┼č─▒m

0

D├╝nya’y─▒ Birbirine Ba─člayan A─člar: Ula┼č─▒m

Ula┼č─▒m:
─░nsanlar─▒n ├╝rettikleri ├že┼čitli ham ve i┼členmi┼č maddelerin, haberlerin bir yerden ba┼čka bir yere nakledilmesine ula┼č─▒m veya ula┼čt─▒rma denilmektedir. Bir ├╝lkenin ekonomik kaynaklar─▒n─▒n de─čerlendirilmesi, di─čer ├╝lkelerle ticari, k├╝lt├╝rel vb. ili┼čkilerin kurulabilmesi bak─▒m─▒ndan ula┼č─▒m sistemlerinin ├Ânemi b├╝y├╝kt├╝r. K├╝reselle┼čme ve ileti┼čim olanaklar─▒ s├╝rekli artan d├╝nya ├╝lkeleri i├žinde geli┼čmi┼č bir ula┼č─▒m sistemine sahip olmayan bir ├╝lke, d├╝nya ile ba─člant─▒s─▒n─▒ en alt d├╝zeye indirmi┼č demektir. ├ťlke i├ži ula┼č─▒m sistemlerinin de geli┼čmemi┼č olmas─▒ b├Âlgeler aras─▒ndaki ─░li┼čkileri k─▒s─▒tlar. Bir b├Âlgenin fazla yeti┼čen tar─▒msal ├╝r├╝n├╝ veya sanayi maddesi, ula┼č─▒m sistemleri arac─▒l─▒─č─▒ ile o ├╝r├╝n veya maddeden yoksun alanlara iletilebilir. Ula┼č─▒m, sadece ekonomik a├ž─▒dan de─čil, ├╝lkelerin b├╝t├╝nl├╝─č├╝ ve savunmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan da b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r.

Demir Yolu
D├╝nyaÔÇÖda ─░lk demir yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ 1830ÔÇÖda George StevesonÔÇÖun in┼ča etti─či Liverpool – Manchester aras─▒ndaki demiryolu ile ba┼člar. Demiryollar─▒n─▒n geli┼čmesi, Sanayi DevrimiÔÇÖnin d├╝nyada ya┼čayan hemen herkesin ya┼čant─▒s─▒n─▒ etkilemesini sa─člayan ├žok b├╝y├╝k ├╝retim end├╝strisi yaratt─▒. ─░lk demiryollar─▒ genel olarak maden k├Âm├╝r├╝n├╝ ta┼č─▒mak i├žin in┼ča edilmi┼čtir. Daha sonra hem y├╝k (maden k├Âm├╝r├╝, demir, pamuk vs.) hem de yolcu ta┼č─▒mak i├žin demir yolu in┼čaat─▒na 17.y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒ndan itibaren h─▒z verilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. Demir yollar─▒ daha sonra fazla n├╝fuslu merkezleri birbirlerine ba─člamak i├žin ├Ânemli bir ula┼č─▒m arac─▒ olarak g├╝ndeme gelmi┼čtir. 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren demiryolu yap─▒m─▒nda h─▒zl─▒ ilerlemeler g├Âr├╝lmektedir. Bu tarihlerde demir yolu ve deniz yolu ula┼č─▒m a─č─▒ birbirine ba─članm─▒┼č ve b├Âyle b├Âlgelerde ula┼č─▒m eskiye oranla k─▒yas edilemeyecek derecede ilerlemi┼čtir. Demir yollar─▒, g├╝n├╝m├╝zde gerek y├╝k gerekse yolcu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒nda di─čer ula┼č─▒m ara├žlar─▒n─▒n devreye girmesiyle eski ├Ânemini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kaybetmi┼čtir

ÔÇó Kuzey Amerika Demir Yollar─▒
D├╝nya demir yollar─▒ a─č─▒n─▒n yakla┼č─▒k yar─▒s─▒ bu k─▒tadad─▒r. ABD ve Kanada, d├╝nyada demir yolu a─č─▒n─▒n geli┼čmi┼č oldu─ču ├╝lkeler aras─▒ndad─▒r. ABDÔÇÖde demir yolu a─č─▒, sanayi b├Âlgelerinde ve kuzeybat─▒da yer al─▒r.

ÔÇó Avrupa Demir Yollar─▒
Kuzeybat─▒ AvrupaÔÇÖdaki demir yolu a─č─▒ ABDÔÇÖden daha yo─čundur. ├ľzellikle ovalar─▒ takip eden demiryolu Kuzey Avrupa ovalar─▒ndan UrallarÔÇÖa kadar uzanmaktad─▒r. Kuzeybat─▒ AvrupaÔÇÖy─▒, Balt─▒k DeniziÔÇÖni, Akdeniz, ─░ber Yar─▒madas─▒ÔÇÖn─▒ ve BalkanlarÔÇÖa ba─člayan ├Ânemli demir yollar─▒ uzan─▒r. Di─čer ├╝lkelerde oldu─ču gibi AlplerÔÇÖde demir yolu a─č─▒ seyrekle┼čir. AlplerÔÇÖde t├╝nellerden ge├žen demir yollar─▒ Kuzey AvrupaÔÇÖy─▒ ─░talya’ya t├╝nellerle ba─člar. Avrupa demir yollar─▒n─▒n iki ├Ânemli ├Âzelli─či bulunur. Bunlardan biri, yerle┼čme ve sanayi b├Âlgelerinde yap─▒lan demir yollar─▒n─▒n daha sonra sanayi ve ticaretin a─č─▒rl─▒k kazand─▒─č─▒ belli merkezlere ula┼čt─▒r─▒lmas─▒d─▒r. Di─čer ├Âzellik ise demiryolunun her ├╝lkenin ba┼čkentini birbirine ba─člamas─▒d─▒r.

ÔÇó Asya Demir Yollar─▒
Bu k─▒tada demir yolu a─č─▒ hem yap─▒m hem de ula┼č─▒m y├Ân├╝nden di─čer k─▒talara g├Âre ├Ânemli farkl─▒l─▒k g├Âsterir. Bat─▒l─▒ sistemde demir yolu a─č─▒ ancak belli yerlerde g├Âr├╝l├╝r. AsyaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒ Avrupa ile ba─člant─▒ h├ólindedir. Burada ├Ânemli demir yolu, MoskovaÔÇÖy─▒ Sibirya ├╝zerinden Pasifik k─▒y─▒s─▒ndaki VladivostokÔÇÖa ba─člayan yoldur. Daha sonra Sovyet rejimi alt─▒nda in┼ča edilen Trans-Sibirya Demir YoluÔÇÖdur. Bu yol Orta Urallar, Kuznetsk sanayi b├Âlgelerini AvrupaÔÇÖya ba─člar.

ÔÇó Afrika Demir Yollar─▒
AfrikaÔÇÖda iki b├Âlge demir yolu a├ž─▒s─▒ndan orta derecede geli┼čmi┼čtir. Frans─▒zlar─▒n deste─či ─░le yap─▒lan do─ču-bat─▒ y├Ân├╝ndeki demir yolu a─č─▒, Fas, Tunus ve Cezayir aras─▒nda uzan─▒r. Bu demir yollar─▒ ile Akdeniz k─▒y─▒s─▒ndaki limanlar i├ž k─▒s─▒mlardaki ├ž├Âllere ba─član─▒r. G├╝ney Afrika CumhuriyetiÔÇÖnde CapeTownÔÇÖdan ├╝lkenin her taraf─▒nda ba─člant─▒ sa─člayan demiryollar─▒ vard─▒r.

Kara Yolu
D├╝nyaÔÇÖn─▒n en eski ula┼č─▒m yoludur. ─░lk yollar─▒n Eski Romal─▒lar d├Âneminde yap─▒ld─▒─č─▒ bilinmektedir. ─░lk karayolu ula┼č─▒m─▒ ├žo─čunlukla belirli b├Âlgelerdeki de─čerli mallar─▒n ta┼č─▒nmas─▒ ─░le ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ─░pek Yolu (├çin ─░le Akdeniz aras─▒nda), Baharat Yolu (Hindistan ile Akdeniz aras─▒nda), ├çay Yolu (Pekin ─░le Moskova aras─▒nda) ve Kral Yolu bunun en g├╝zel ├Ârnekleridir. Modern anlamda kara yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ 19. y├╝zy─▒lda yol yap─▒m tekniklerinin geli┼čmesiyle birlikte ba┼člam─▒┼čt─▒r. 20. y├╝zy─▒la gelindi─činde motorlu ta┼č─▒tlar─▒n kullan─▒lmaya ba┼članmas─▒yla, asfalt yol yap─▒m─▒ yayg─▒nla┼čm─▒┼č ve 21. y├╝zy─▒lda da en ├žok kullan─▒lan ula┼č─▒m a─č─▒ durumuna gelmi┼čtir.

D├╝nyaÔÇÖda kara yolunun ├žok tercih edilmesinin en ├Ânemli nedeni her noktaya ula┼čabilmesidir. D├╝nyaÔÇÖda en uzun ve kaliteli yol a─č─▒ ABD’de iken, birim alana d├╝┼čen kara yolu a─č─▒n─▒n en uzun oldu─ču ├╝lkeler Japonya, Almanya, Fransa, ─░talya, Danimarka, Bel├žika ve ─░ngiltereÔÇÖdir. K─▒ta ├Âl├ž├╝s├╝nde d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde Amerika ve Avrupa d├╝nyan─▒n en yo─čun ve en kaliteli yol a─č─▒na sahip alanlard─▒r. AsyaÔÇÖda, ├çin, PakistanÔÇÖ─▒n do─ču kesimi ve g├╝neyde Hindistan kara yolu a─č─▒n─▒n en yo─čun oldu─ču b├Âlgelerdir. Asya k─▒tas─▒nda en ├Ânemli kav┼čak noktas─▒ AnadoluÔÇÖdur. Bu yolun en ├Ânemlisi ise Balkanlardan ve Orta AvrupaÔÇÖdan gelen Tem (Transport European Motorway) Trakya ├╝zerinde AnadoluÔÇÖyu katederek g├╝neye uzanmaktad─▒r.

ÔÇó Kral Yolu
Kral Yolu veya tam ismi ─░le Pers Kral Yolu, Pers ─░mparatorlu─ču Kral─▒ Darlus zaman─▒nda M├ľ 5. y├╝zy─▒lda yap─▒lm─▒┼č olan bir antik ana yoldur. Darius yolu b├╝y├╝k imparatorlu─ču boyunca Susa’dan SardisÔÇÖe kadar h─▒zl─▒ ula┼č─▒m─▒ kolayla┼čt─▒rmak i├žin yapm─▒┼čt─▒r. Lidyal─▒lar─▒n ba┼čkenti SardesÔÇÖten ba┼člayarak do─čuya do─čru ├╝lkemizin orta kuzey k─▒sm─▒ndan IrakÔÇÖ─▒n Musul ┼čehrine varmakta, Ba─čdat ┼čehrinden ge├žerek MezopotamyaÔÇÖdaki Ninova ┼čehrine ula┼čmaktad─▒r. Asya k─▒tas─▒ndan getirilen ticaret mallar─▒ Ege ├╝zerinden gemilerle AvrupaÔÇÖn─▒n ├Ânemli limanlar─▒na ta┼č─▒nmaktad─▒r. Lidyal─▒lar Kral Yolu sayesinde ekonomik alanda ├Ânemli kazan├žlar elde etmi┼člerdir. Lidyal─▒lar ticaret sayesinde kom┼ču devletlere g├Âre bilimde, sanatta ve teknolojide ├╝st├╝n bir konuma gelmi┼člerdir. Lidyal─▒lar t├╝ccar bir toplumdu. Sosyal tabakalar ─░├žerisinde t├╝ccarlar, asiller ve b├╝y├╝k zenginler ├╝st s─▒ralarda yer alm─▒┼čt─▒r. Bu da toplumun ekonomik olarak geli┼čmesine katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.

Hava Yolu
Hava yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒; ge├žen y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan itibaren g├╝n├╝m├╝ze devrim niteli─činde ├žok b├╝y├╝k geni┼člemelere sahne olmu┼čtur. ├ľyle ki; daha ge├žen y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda Avrupa k─▒tas─▒ndan, Amerika k─▒tas─▒na ya da uzak do─čuya yolculuklar; gerek deniz yolu ve gerekse kara yolu ─░le ger├žekle┼čmekte ─░di ve bu da g├╝nler alan ├žok zahmetli bir i┼čti. ├çok zorunlu hallerin d─▒┼č─▒nda bu yolculuklara ├ž─▒kan ─░nsan say─▒s─▒ azd─▒. Ama g├╝n├╝m├╝zde hava yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ sayesinde farkl─▒ mek├ónlara gitmek ve farkl─▒ k├╝lt├╝rleri tan─▒mak olduk├ža kolayla┼čm─▒┼č ve turizm olgusu bu ba─člamda b├╝y├╝k ilerlemeler kaydetmi┼čtir
Hava yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒n─▒n bu denli kolayla┼čmas─▒ turizm hareketlerinin artmas─▒na neden olmu┼čtur. ├ľyle ki; bug├╝n d├╝nyada yakla┼č─▒k 500 milyon ─░nsan ┼ču veya bu nedenle havayolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ sayesinde yer de─či┼čtirmektedir. Bunun neticesinde de hava yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ muazzam geni┼č ve b├╝y├╝k bir sekt├Âr halini alm─▒┼čt─▒r.
Hava yolu ula┼č─▒m─▒, I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra h─▒zla geli┼čti. ─░lk seferler 1919ÔÇÖda FransaÔÇÖda ba┼člad─▒. Atlantik seferleri 1930ÔÇÖda ba┼člad─▒. Havayolu ula┼č─▒m─▒ u├žak, yak─▒t, havaalan─▒, yol unsurlar─▒n─▒ kapsar. Havaalanlar─▒ b├╝y├╝k, k├╝├ž├╝k, hafif, basit u├žaklar─▒ kabul etmelerine g├Âre s─▒n─▒flan─▒rlar. ABDÔÇÖde 10 binden fazla havaalan─▒ bulunmaktad─▒r.
Hava yolu ─░le ayn─▒ zamanda y├╝k ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ da yap─▒lmaktad─▒r. Bu ama├žla yap─▒lm─▒┼č kargo u├žaklar─▒, posta hizmetleri k─▒sa s├╝rede yerine gitmekte, ├Âzellikle ├žabuk bozulur sebze, meyve ─░le s├╝s bitkilerinin ├Ânemli pazarlara ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ sa─članmaktad─▒r.
D├╝nyaÔÇÖda ba┼čl─▒ca hava limanlar─▒; Atlanta, Los Angeles, Denver, Dallas, John F. Kennedy (ABD), London Heathrow (─░ngiltere), Pekin, Hong Kong (├çin), Tokyo (Japonya), Paris Char-les de Gaulle (Fransa), Frankfurt (Almanya), Amsterdam (Hollanda)

Deniz Yolu
Deniz yolu ula┼č─▒m─▒ liman ve ─░skeleler aras─▒ndaki yolcu ve y├╝k ta┼č─▒ma ─░┼člerini kapsamaktad─▒r. Deniz yolu ile yolcu ve y├╝k ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ kara yolu, demir yolu ve hava yolu ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒na g├Âre daha ucuzdur. ├ç├╝nk├╝ ├žok say─▒daki yolcu ve binlerce ton a─č─▒rl─▒─č─▒ndaki y├╝k ├žok uzak mesafelere birlikte ta┼č─▒nabilmektedir. Ayr─▒ca su y├╝zeyinde yap─▒lan bu ta┼č─▒mac─▒l─▒kta yol yap─▒m ve bak─▒m masraflar─▒ yoktur. Liman ve ─░skelelere yap─▒lan masraflar uzun s├╝re yeterli olmaktad─▒r.

ÔÇó Kuzey Atlantik Deniz Yolu
D├╝nyaÔÇÖn─▒n deniz trafi─činin en yo─čun oldu─ču yerdir. Kuzeybat─▒ Avrupa limanlar─▒ ile Kuzey Amerika ve G├╝ney Amerika aras─▒ndad─▒r. Amerika k─▒tas─▒ ile Avrupa k─▒tas─▒ aras─▒nda ham madde, yar─▒ i┼členmi┼č ve ─░┼členmi┼č madde nakil, gemiler ile olmaktad─▒r. ├ľzellikle G├╝ney AmerikaÔÇÖdan ham ve yar─▒ i┼členmi┼č madde veya mallar Kuzeybat─▒ AvrupaÔÇÖya, Kuzey Amerika ve Avrupa aras─▒nda ise her t├╝rl├╝ i┼členmi┼č ve yar─▒ i┼členmi┼č maddeler kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak ta┼č─▒nmaktad─▒r. Kuzey Atlantik Yolu’nun bir di─čer ├Âzelli─či de Avrupa ve Amerika k─▒tas─▒n─▒n do─čusundaki mallar─▒n Panama Kanal─▒ ├╝zerinden Amerika k─▒tas─▒n─▒n bat─▒ k─▒y─▒lar─▒na ta┼č─▒n─▒rken kullan─▒lan ├Ânemli bir su yoludur. Kuzey Atlantik Yolu, deniz ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒nda tehlikeli bir g├╝zerg├óht─▒r. ├ç├╝nk├╝ k─▒┼č─▒n kutupsal hava k├╝tlelerinin etkisiyle ┼čiddetli r├╝zg├órlar ve buna ba─čl─▒ y├╝ksek dalgalar tehlike olu┼čtururken, yaz─▒nda Labrador so─čuk su ak─▒nt─▒s─▒n─▒n etkisiyle buz da─člar─▒ (aysbergler) ula┼č─▒mda tehlikeler yaratmaktad─▒r. AvrupaÔÇÖda; Londra, Liverpool (─░ngiltere), Rotterdam (Hollanda), Hamburg, Rostock (Almanya), Bordo (Fransa), Anvers (Bel├žika), Lizbon (Portekiz), Stockholm (─░sve├ž) ve Kuzey Amerika’da; New York, Boston, Philadelphia (ABD) ve Quebec (Kanada) limanlar─▒ Kuzey Antlantik k─▒y─▒lar─▒n─▒n ├Ânemli limanlar─▒d─▒r.

ÔÇó Akdeniz – Asya – Avustralya Deniz Yolu
Bat─▒ AvrupaÔÇÖdan ba┼člay─▒p Akdeniz, S├╝vey┼č Kanal─▒, K─▒z─▒ldenizÔÇÖi izleyerek Hint Okyanusu’na, oradan Do─ču Afrika, G├╝neydo─ču Asya ve Yeni Zelanda’ya kadar uzan─▒r. Bu yolun esas d├╝─č├╝m noktas─▒n─▒, Akdeniz’i Atlas OkyanusuÔÇÖna ba─člayan Cebelitar─▒k Bo─čaz─▒ ile ayn─▒ denizi K─▒z─▒ldeniz’e ba─člayan S├╝vey┼č Kanal─▒ olu┼čturur. Bu yolun K─▒z─▒ldenizÔÇÖden Hint Okyanusu’na ba─člant─▒s─▒ Bab-├╝l Mendep Bo─čaz─▒ ile olur ki bu noktada bu i┼člek yol ikiye ayr─▒l─▒r. Bunlardan bir tanesi Do─ču Afrika k─▒y─▒lar─▒na, di─čeri ise Basra K├Ârfezi, Pakistan ve Hindistan k─▒y─▒lar─▒n─▒ izleyerek G├╝neydo─ču Asya ve Avustralya limanlar─▒na ula┼čmaktad─▒r. AvrupaÔÇÖda; Cenova, Venedik (─░talya), Marsilya (Fransa), Barselona, Las Palmas (─░spanya), Pire (Yunanistan), ─░stanbul, AfrikaÔÇÖda; ─░skenderiye (M─▒s─▒r), AsyaÔÇÖda ki; Kalk├╝ta, Bombay (Hindistan), Tel Aviv (─░srail), Kara├ži (Pakistan) ve Singapur limanlar─▒ Akdeniz-Hint Okyanusu k─▒y─▒lar─▒ndaki ├Ânemli limanlard─▒r.

ÔÇó Pasifik A┼č─▒r─▒ Deniz Yollar─▒
Avustralya ile Do─ču Asya limanlar─▒n─▒ kapsar. ├ľzellikle bu b├Âlgenin ├Ânemi Panama Kanal─▒ a├ž─▒ld─▒ktan sonra daha da artt─▒. Kuzey AmerikaÔÇÖda; Los Angales, Seattle, Honolulu (ABD), AsyaÔÇÖda; Tokyo, Kobe, Osaka, Nagoya,Yokohoma (Japonya), Bangkok (Tayland), Seul (G├╝ney Kore), AvustralyaÔÇÖda Sidney liman─▒ bu deniz yolu g├╝zerg├óh─▒n─▒n ├Ânemli limanlar─▒d─▒r.

Panama Kanal─▒
ÔÇó PanamaÔÇÖda bulunan kanal 1914 y─▒l─▒nda a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.
ÔÇó B├╝y├╝k (Pasifik) Okyanus ile Atlas (Atlantik) OkyanusuÔÇÖnu birbirine ba─člayan su yoludur.
ÔÇó G├╝ney Amerika k─▒tas─▒n─▒n en g├╝ney ucu olan Horn BurnuÔÇÖndan dola┼čma k├╝lfetini ortadan kald─▒rm─▒┼č olmas─▒ nedeniyle ├žok ├Ânemlidir.
ÔÇó G├╝ney Amerika k─▒tas─▒n─▒n en g├╝ney ucunda bulunan ge├žitlerin (Macellan, Drake ve Beagle) ├Âneminin kaybetmesine neden olmu┼čtur.
ÔÇó D├╝nya ticaretinin %5ÔÇÖi bu kanal ├╝zerinden yap─▒l─▒r.
ÔÇó D├╝nyaÔÇÖn─▒n maliyeti en y├╝ksek olan kanal─▒d─▒r.

S├╝vey┼č Kanal─▒
ÔÇó 1869 y─▒l─▒nda ula┼č─▒ma a├ž─▒lan kanal Frans─▒zlar taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼čt─▒r.
ÔÇó M─▒s─▒rÔÇÖda bulunan kanal Akdeniz ─░le K─▒z─▒ldenizÔÇÖi birbirine ba─člar.
ÔÇó 163 km uzunlu─čunda ve en dar yerinde 300 m geni┼čli─čindedir.
ÔÇó Kanal, Afrika ├ževresinde dola┼čmaya gerek kalmadan Asya ile Avrupa aras─▒nda deniz ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ yap─▒lmas─▒n─▒ sa─člar.
ÔÇó Kanal─▒n a├ž─▒lmas─▒yla ├ťmit BurnuÔÇÖnun ├Ânemi azalm─▒┼č olup Akdeniz limanlar─▒ eski ├Ânemini tekrar kazanm─▒┼čt─▒r.
ÔÇó Kanal─▒n a├ž─▒lmas─▒yla Akdeniz-Asya aras─▒ndaki denizyolu zaman ve mesafe olarak k─▒salm─▒┼čt─▒r.
ÔÇó Deniz canl─▒lar─▒n─▒n do─čal g├Â├ž g├╝zerg├óh─▒ haline gelerek Akdeniz ekosisteminin ├že┼čitlili─činin artmas─▒na katk─▒da bulunmu┼čtur.
ÔÇó D├╝nya ticaretinin %7ÔÇÖsi bu kanal ├╝zerinden yap─▒l─▒r.

H├╝rm├╝z Bo─čaz─▒
ÔÇó Ortado─čuÔÇÖda bulunan bo─čaz, Basra K├ÂrfeziÔÇÖni Umman DeniziÔÇÖne ve Hint OkyanusuÔÇÖna ba─člar.
ÔÇó Ortado─ču petrollerinin yar─▒ya yak─▒n─▒n─▒ (ABD, Bat─▒ Avrupa ve ├çinÔÇÖe g├Ânderilen petrol├╝n yakla┼č─▒k yar─▒s─▒) bu bo─čazdan transit ge├žen gemiler ta┼č─▒r.
ÔÇó Ekonomik ve stratejik a├ž─▒dan olduk├ža ├Ânemlidir.

Bab├╝lmendep Bo─čaz─▒
ÔÇó K─▒z─▒ldenizÔÇÖi Hint OkyanusuÔÇÖna (Aden K├Ârfezi) ba─člar.
ÔÇó Yemen ile Somali k─▒y─▒lar─▒ aras─▒ndad─▒r.
ÔÇó S├╝vey┼č kanal─▒ a├ž─▒ld─▒ktan sonra ├Ânemi daha da artm─▒┼čt─▒r.

Cebelitar─▒k Bo─čaz─▒
ÔÇó Akdeniz’i Atlas Okyanusu’na ba─člayan bo─čaz, ─░spanya ile Fas aras─▒ndad─▒r.
ÔÇó D├╝nyaÔÇÖn─▒n en ─░┼člek ├╝├ž su yolundan biridir.

Malakka Bo─čaz─▒
ÔÇó G├╝neydo─ču AsyaÔÇÖdaki Malezya ve Sumatra adas─▒ (Endonezya) aras─▒ndad─▒r.
ÔÇó B├╝y├╝k Okyanus ile Hint Okyanusu aras─▒ndaki en i┼člek bo─čazd─▒r.
ÔÇó G├╝neydo─ču AsyaÔÇÖn─▒n ├Ânemli ├╝lkeleri olan Japonya, Hindistan, Endonezya, G├╝ney Kore ve ├çin’in Avrupa ve Ortado─ču ├╝lkeleri ile yapt─▒klar─▒ ticari ili┼čkilerde kulland─▒klar─▒ deniz yoludur.

Kiel Kanal─▒
ÔÇó Almanya’da bulunan kanal Kuzey Buz Denizi ile Balt─▒k DeniziÔÇÖni birbirine ba─člar.
ÔÇó Kanal, 1887-95 aras─▒nda, kuzeye gidecek sava┼č gemilerine kestirme bir yol sa─člamak amac─▒yla yap─▒ld─▒

Dover Bo─čaz─▒
ÔÇó B├╝y├╝k Britanya adas─▒n─▒ AvrupaÔÇÖdan ay─▒ran dar bir bo─čazd─▒r.

─░stanbul Bo─čaz─▒
ÔÇó Karadeniz’i AkdenizÔÇÖe ba─člayan D├╝nyaÔÇÖn─▒n en i┼člek su yollar─▒ndan biridir.
ÔÇó KaradenizÔÇÖe k─▒y─▒s─▒ olan ├╝lkelerin Akdeniz ve oradan da okyanuslara a├ž─▒lmak i├žin zorunlu olarak kulland─▒klar─▒ bo─čazd─▒r.

Bering Bo─čaz─▒
ÔÇó AsyaÔÇÖn─▒n en do─ču noktas─▒ ile Amerika’n─▒n en bat─▒ noktas─▒ aras─▒nda bir bo─čazd─▒r.
ÔÇó Rusya ile ABD (Alaska) aras─▒nda co─črafi bir s─▒n─▒r konumunda olmas─▒ ile birlikte Amerika ve Asya k─▒talar─▒n─▒n birbirine en yak─▒n oldu─ču yerdir.

Ker├ž Bo─čaz─▒
ÔÇó Azak DeniziÔÇÖni KaradenizÔÇÖe ba─člayan bo─čazd─▒r.

Bir ├Ânceki yaz─▒m─▒z olan 10. S─▒n─▒f Co─črafya 2. D├Ânem 3. Yaz─▒l─▒ 2014 ba┼čl─▒kl─▒ makalemizi de okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Yazar Hakk─▒nda

Co─črafya hayata bak─▒┼č a├ž─▒m, hayat felsefem..

Cevap Yaz